Fransa’nın en prestijli edebiyat ödüllerinden Goncourt’un 2026 seçkisinde yer alan Thélyson Orélien’in C’était ça ou mourir adlı romanı, yapay zekâ kullanımı ve intihal iddialarının ardından seçkiden çıkarıldı. Yazar suçlamaları reddederken, karar edebiyat dünyasında yapay zekânın yazarlık sürecindeki rolüne ilişkin tartışmayı yeniden gündeme taşıdı.
Yapay zekânın edebiyat alanındaki sınırları tartışılmaya devam ederken Fransa’dan dikkat çekici bir gelişme geldi. Goncourt Akademisi, bu yılın ilk seçkisinde yer alan Thélyson Orélien’in C’était ça ou mourir adlı romanını, yazar hakkında ortaya atılan intihal iddiaları ve kitabın büyük ölçüde yapay zekâ desteğiyle oluşturulduğunu öne süren analizler üzerine seçkiden çıkardı. Akademi, kararın Goncourt Ödülü’nün ve kurumun edebiyata ilişkin bütünlüğünü koruma amacı taşıdığını açıkladı.
Kanada-Haiti kökenli yazar Thélyson Orélien’in romanı, Fransa’daki edebiyat sezonunun dikkat çeken kitapları arasında yer alıyordu. Ağustos ayında Grasset tarafından yayımlanan eser, kısa sürede yaklaşık 35 bin satışa ulaşırken Fnac Roman Ödülü’nü de kazandı. Kitabın çeviri hakları 20’den fazla ülkeye satıldı.
Ancak romanın başarısının ardından sosyal medyada yapay zekâ kullanıldığı yönündeki iddialar ortaya atıldı. “Balance ton Claude” adlı bir X hesabı, kitaptan çeşitli bölümleri yapay zekâ tespit aracı Pangram üzerinden incelediğini ve eserin büyük bölümünün yapay zekâ tarafından üretildiği sonucuna ulaştığını öne sürdü. Bununla birlikte, yapay zekâ tespit araçlarının güvenilirliği konusunda da soru işaretleri bulunuyor; bazı başka analizlerin ise eserin insan tarafından yazılmış olabileceğine işaret ettiği aktarıldı.
Orélien ise suçlamaları reddetti. Yazar, geleneksel dil ve ritimlerin Haiti ve Karayip kültüründen beslendiğini, romandaki anlatımın kendi yazı dili olduğunu savundu.
Tartışmaya kısa süre içinde intihal iddiaları da eklendi. Fransız basınında, Orélien’in geçmişte yayımlanmış bazı metinlerinde başka eserlerden izinsiz yararlandığına ilişkin iddialar gündeme geldi. Goncourt Akademisi de 25 Eylül tarihli açıklamasında hem ortaya çıkan intihal iddialarına hem de araştırmacı ve gazetecilerin gerçekleştirdiği analizlerin sonuçlarına atıfta bulundu.
Akademi açıklamasında, Goncourt’un kadın ve erkekler tarafından yazılan edebiyatı destekleme ve ödüllendirme görevine vurgu yaparak yapay zekâ yardımıyla oluşturulan metinleri onaylamadığını belirtti. Kurum, bu kararın aynı zamanda Goncourt des Lycéens, Goncourt des Détenus ve dünyanın farklı ülkelerindeki Goncourt seçkilerine de açık bir mesaj taşıdığını ifade etti.
Yaşanan gelişme, yapay zekânın edebiyat üretimindeki konumuna ilişkin tartışmayı yeniden gündeme getirdi. Bir yanda yapay zekâyı araştırma, fikir geliştirme veya metin üzerinde çalışma amacıyla kullanan yazarlar bulunurken diğer yanda eserin asıl üreticisinin kim olduğu, yapay zekâ kullanımının hangi noktada yazarlık sınırını aştığı ve edebiyat ödüllerinin bu konuda nasıl bir tutum alması gerektiği soruları giderek daha fazla tartışılıyor.
Goncourt Akademisi 2026’nın ikinci seçkisini 6 Ekim’de, dört finalistini 27 Ekim’de açıklayacak. Ödülün sahibi ise 3 Kasım 2026’da belli olacak.
