Sonbaharın ilk iki ayının ilk gününde yıldız kayması oluyor. Kayan yıldızlar, Nart pehlivanı Demirci Debet’in demir döverken etrafa saçtığı kıvılcımlardır. Bir zamanlar gökyüzünde hiç yıldız yokmuş. O eski zamanların geceleri pek karanlıkmış. Böyle karanlık gecelere “asuat geçeler” ismini vermişler. O zamanlar yeryüzünde Nartların oğulları yaşarmış, aslanları ve kaplanları avlarlarmış, emegenler, almostular ve ağaç adamlarla savaşırlarmış. Güçlerini ağaçları devirerek, dağları ufalayarak, koca kayaları kaldırarak sınarlarmış. Nartların arasında en pehlivanı, en güçlüsü Debet isimli bir Nart’mış. Etrafındaki herkesin ve her şeyin dilini bilirmiş. Rivayete göre Nart Debet Nartlarla sözleşerek Karamur Dağlarına gitmiş ve çeşitli taşları toplayarak onları eli ile un ufak eder sertliklerini sınarmış. Bu işi yaparken eline siyah, ağır ve parlak bir taş denk gelmiş, o taşı da ezmeye kalktığında içinden demir damlamaya başlamış. Güney Teyrisi Debet’e yardım etmiş ve taşları hamur gibi yumuşatmış. Debet tekrar Nart ülkesine dönmüş ve hemşerilerine bu olaydan bahsetmiş. Bunun üzerine Nartlar toplanıp bu demir taşları toplamışlar ve Debet’e getirmişler. Debet büyük bir çukur kazarak bu taşları sıkıp içinden alan demir damlalarını o çukura toplamaya başlamış. Bunun üzerine demir tavlamak için büyük, demir bir örs ve kocaman bir demir top yapmış. Bu topu da büyük bir çekice dönüştürmüş. Sıcak demiri tutabilmek için bir tane de maşa yapmış, bu maşanın şeklini ise kavga ederken birbirine dolanan iki yılanı gördüğünde bu görüntüden esinlenmiş. Bizon derisinden körükler yapmış ve topladığı kömürle çok büyük bir ateş yakmış. Taşları o ateşte eritmiş ve demiri taşlardan ayırmış ve bu demirden her gün Nartlar için kılıçlar, ok uçları, kamalar yapmış. Günde Nart ordusu için yüzer kılıç yaparmış. Bu kılıçları dağdan çıkan ırmağın kırmızı suyu ile tavlarmış. Bu ırmağın adı Bora Şaudan’mış. Debet, demir döverken çekicin altından çıkan kıvılcımlar gökyüzüne uçarak yıldızlara dönüşmüşler. Ve “asuat geçeleri” aydınlanmış. Öyle derler ki Debet Nartlar için yapılacak tüm demir işlerini yapmış ve onun için artık iş kalmamış, hal böyleyken Debet “Ben yeryüzünde işsiz yaşayamam” diyerek kanatlı bir demir araba yapmış ve o arabayla gökyüzüne yükselmiş. Rivayete göre hala gökyüzünde sema insanları ile güneş insanları için demircilik yapıyormuş. Gökyüzünde de yeryüzünde yaptığı gibi demir dövüyormuş. O demir döverken saçılan kıvılcımlar ise bizim gördüğümüz yıldız kaymasıymış. Debet ölmemiş, o artık semaların demircisidir.
Kafkas Halk Destanları, Anonim, Vakıf Bank Kültür Yayınları, Derleyen: Tanzilia Hadjieva, Çeviren: Laura Kochkarova
