Edebiyatın unutulmaz karakterlerinin izlediği yollar, artık gerçek coğrafyalar üzerinden takip edilebiliyor. Reading Maps adlı interaktif proje, Odysseus’un Akdeniz’deki yolculuğundan Dracula’nın Transilvanya’ya uzanan rotasına, Moby Dick’in okyanus seyahatinden Mrs. Dalloway’in Londra sokaklarındaki hareketlerine kadar çok sayıda edebi yolculuğu harita üzerinde görünür hâle getiriyor.
İngiltere merkezli SEO danışmanı ve amatör haritacı Aires Loutsaris ile geliştirici Fabio Moreira tarafından hazırlanan proje, binden fazla edebi güzergâhı interaktif haritalar üzerinden inceleme imkânı sunuyor. Edebi rotalar; kara ve deniz yolculuklarının yanı sıra sürgün, hayatta kalma ve büyüme gibi farklı başlıklar altında da sınıflandırılıyor.
Edebî yolculukların gerçek mesafeleri
Reading Maps, romanlarda anlatılan yolculukları yalnızca birer güzergâh olarak göstermiyor; metinlerde geçen mesafelerin gerçek dünyadaki karşılıklarını da ortaya koyuyor. Böylece okur, bir karakterin hikâye boyunca kat ettiği mesafeyi coğrafi ölçekte takip edebiliyor.
Projenin dikkat çeken örneklerinden biri Bram Stoker’ın Dracula romanı. Jonathan Harker’ın şatoya yaptığı araba yolculuğu ile Dracula’nın aynı güzergâhı deniz yoluyla kat etmesi harita üzerinde karşılaştırılabiliyor. Bu özellik, edebi metinlerdeki karakter hareketlerini ve anlatının coğrafi boyutunu farklı bir açıdan değerlendirme fırsatı sunuyor.
Haritalar gerçek dünyayla sınırlı da kalmıyor. Italo Calvino’nun Görünmez Kentler gibi hayali coğrafyalarda geçen eserlerinde, kurmaca mekânlara karşılık gelen en yakın gerçek konumlar referans alınarak rotalar oluşturuluyor.
Okurlar da projeye katkı sunabiliyor
Reading Maps’in bir başka özelliği ise kullanıcıların projeye doğrudan katkıda bulunabilmesi. Okurlar, belirli bir romanın ya da filmin rotasının haritalandırılmasını talep edebiliyor; mevcut haritalardaki hataları bildirebiliyor veya yeni güzergâhlar önerebiliyor.
Haritalandırma sürecinde ise eser ayrıntılı biçimde inceleniyor. Romandaki şehirler, duraklar ve olayların sırası belirlendikten sonra bunlara ait tahmini koordinatlar gerçek haritalarla karşılaştırılıyor.
Harita, edebiyatın dünyasını da gösteriyor
Projenin ortaya koyduğu tablo, yalnızca karakterlerin nerelere gittiğini göstermekle sınırlı kalmıyor. Tüm haritalar birlikte incelendiğinde edebiyatın dünyayı hangi coğrafyalar üzerinden dolaştığı da görülebiliyor.
Akdeniz, Kuzey Atlantik ve İpek Yolu gibi bölgelerin edebi eserlerde öne çıktığı görülürken, kurmaca metinlerde nadiren ziyaret edilen geniş coğrafyalar da harita üzerinde dikkat çekiyor. Bu yönüyle Reading Maps, edebi yolculukları takip etmenin yanı sıra edebiyatın coğrafyayla kurduğu ilişkiye de farklı bir pencere açıyor.
Projede belirgin bir edebiyat kanonu ağırlığı bulunurken, en fazla talep edilen eser ise Homeros’un Odysseia’sı olarak öne çıkıyor.
İnteraktif atlas, edebiyat meraklılarına romanları yalnızca sayfalar üzerinden değil, haritalar üzerinden de keşfetme imkânı sunuyor.
