Burası bir kitap ve bu kitap Kemal Tahir’in meşhur romanı Kurt Kanunu.
İttihat ve Terakki’nin meşhur Küçük Efendisi Kara Kemal’den Abdülkerim Bey’e, Gurbet Hala’dan Semra Hanım’a, Emin Bey’den Perihan’a; Cumhuriyet’in taze insanlarının tüm tezatlıklarıyla, kavgalarıyla, tereddütleriyle, çelişkileriyle hikayesidir Kurt Kanunu.
Nitekim Kemal Tahir de romanı şu cümlelerle anlatır:
“Kurt Kanunu’nda, ben, salt bazı kişileri tartaklamaya, tartaklayarak büsbütün sersem edip dehşete düşürmeye çalışmadım, ilk şaşkınlıklarıyla tekerleneceklerini kestirdiğim çukurdan kurtarmaya da uğraştım.”
Kurt Kanunu’nun asıl konusu 1923 yılında gerçekleşen İzmir Suikastı girişimidir. Fakat Tahir romanda İzmir suikastını merkeze alarak İttihatçılığın çöküşünü, yeni kurulan devletin reflekslerini, iktidar savaşının kanlı ve acımasız yönünü de gösterir. Tahir bununla da yetinmez. Diyaloglar arasına, karakterlerin düşüncelerine geçmişi sığdırır: 1908 İkinci Meşrutiyet, 1913 Mahmut Şevket Paşa suikastı ve 1. Dünya Savaşı romanda kendine yer bulur.
İstiklal mahkemelerinin tarih kitaplarında yazmayan yönleri, hakimlerin şahsi duygularını, hırslarını ve kinlerini salonlara taşıması romanda çok güçlü bir şekilde tasvir edilir.
Kemal Tahir romanlarında tarihi işleyişini şu cümlelerle anlatır:
“Çok az şey biliyorduk. Memleketi bilmiyorduk, halkı bilmiyorduk. Çünkü tarihimizi bilmiyorduk dersem neden çok az şey bildiğimizi yeterince anlatmış olurum.”
Tarihi Kemal tarih tarih kitaplarından çıkarmış ve roman yoluyla anlatmıştır. Tarih kitapları kazananların yazdığı, rejimin gölgesinde ele alınmış metinler olmuştur asırlar boyunca. Edebiyat ise merceğini devletten, insana çeker ve insanı tüm yönleriyle ele alır. Kurgu ve kurgu karakterler üzerine yedirdiği için de tarihi; istediği özgürlükte istediği bakış açılarından dile getirebilir.
Kara Kemal romanın ana karakteridir. Kara Kemal üzerinden Kemal Tahir yalnızlık, çaresizlik, korku, cesaret, kaçış gibi duyguları işlediği kadar İttihatçıların komitacılığa kayması, iktidar kavgasının ne kadar acımasız boyutlara varabileceği gibi tarihi konuları da işler. Kurt Kanunu kimsenin aslında birbirine güvenmediği, güçlü olanın ayakta kalabilen olduğu ve ayakta kalmak için güçsüz herkesin harcanabildiği bir gerçekliği anlatıyor. Çünkü romanın meşhur sözünde de geçtiği gibi:
“Kurtlukta düşeni yemek kanundur.”
