Çin’de yemek dağıtım kuryesi olarak çalışan 56 yaşındaki Wang Jibing, teslimatlar arasında kâğıt parçalarına not ettiği şiirlerden oluşan kitabıyla, ülkenin en prestijli edebiyat ödülleri arasında yer alan Lu Xun Edebiyat Ödülü’ne layık görüldü.
Çin’de yemek dağıtım kuryesi olarak çalışan 56 yaşındaki Wang Jibing, teslimatlar arasında kaleme aldığı şiirlerle ülkenin en önemli edebiyat ödüllerinden biri olan Lu Xun Edebiyat Ödülü’ne layık görüldü. Wang’ın kuryelerin gündelik yaşamını ve çalışma koşullarını odağına alan Low Flight (Alçak Uçuş) adlı şiir kitabı, modern Çin edebiyatının en prestijli ödüllerinden birini kazanarak geniş yankı uyandırdı.
Modern Çin edebiyatının kurucu isimlerinden kabul edilen Lu Xun’un adını taşıyan ödül, Çin’de edebiyat alanındaki en saygın başarılar arasında yer alıyor. Wang’ın aldığı ödül, yalnızca bireysel bir başarı olarak değil; hızla büyüyen gig ekonomisinde çalışan mavi yakalı emekçilerin deneyimlerini anlatan eserlerin edebiyat dünyasında daha güçlü bir karşılık bulduğunun işareti olarak da değerlendiriliyor.
Yaklaşık 2019’dan bu yana yemek dağıtım kuryesi olarak çalışan Wang, şiirlerini ve denemelerini uzun süredir sosyal medya üzerinden paylaşıyordu. 2022’de yayımladığı Man in a Hurry (Aceleci Adam) adlı şiiri büyük ilgi gördü. Şiir, bir müşterinin yanlış adres vermesi nedeniyle saatler süren zorlu bir teslimattan doğdu. Wang, bir yıl sonra aynı adla ilk şiir kitabını yayımladı.
Ödülün açıklanmasının ardından Çin devlet medyasına konuşan Wang, sonucu beklerken büyük heyecan yaşadığını söyledi:
“Nefesimi tuttum ve son derece gergindim. Sonuç açıklandıktan sonra her şey yerine oturdu.”
Wang, ödül sonrasında artan ilginin kendisi üzerinde ciddi bir psikolojik baskı oluşturduğunu da dile getirdi.
Maddi zorluklarla geçen yıllar
Jiangsu eyaletinde doğan Wang, ailesinin ekonomik sıkıntıları nedeniyle genç yaşta eğitimini yarıda bırakmak zorunda kaldı. İnşaat işçiliği yaptı, atık topladı, sokak satıcılığıyla geçimini sağladı ve sonunda yemek dağıtım kuryesi olarak çalışmaya başladı.
Tüm bu yıllar boyunca okumayı ve yazmayı bırakmayan Wang, son on yıldır şiirlerini ve denemelerini internet üzerinden paylaşmayı sürdürdü.
2024’te yayımlanan ödüllü kitabı Low Flight, Wang’ın yaklaşık 200 kurye ile yaptığı görüşmeler ve anketlerden besleniyor. Kitapta yer alan şu dizeler, eserin temel fikrini özetliyor:
“Kim demiş kanat açmak yalnızca yükseğe uçmak demektir? Alçaktan uçmak da uçmaktır.”
“İşi bırakmayı düşünmüyorum”
Lu Xun Edebiyat Ödülü’nün para miktarı resmi olarak açıklanmasa da geçmiş yıllarda kazananlara yaklaşık 100 bin yuan verildiği biliniyor.
Wang ise ödüle rağmen kuryelik mesleğini bırakmayı düşünmediğini belirtti. 60 yaşına kadar çalışmayı planladığını söyleyen şair, şu ifadeleri kullandı:
“Artık bu işe geçimimi sağlamak için ihtiyacım yok ama çalışma ortamını seviyorum ve bu iş beni formda tutuyor. Sade bir yaşam istiyorum; aldığım ödül kim olduğumu değiştirmeyecek.”
Mavi yakalı yazarların yükselişi
Wang’ın başarısı, son yıllarda Çin’de mavi yakalı çalışanların kaleme aldığı eserlerin giderek daha fazla ilgi görmesinin son örneklerinden biri oldu.
2023’te eski kurye Hu Anyan’ın yayımladığı I Deliver Parcels in Beijing adlı anı kitabı çok satanlar listesine girerken İngilizceye de çevrildi. Daha önce göçmen işçi Fan Yusu’nun yaşamını anlattığı I Am Fan Yusu adlı otobiyografik deneme milyonlarca okura ulaşarak geniş yankı uyandırmıştı.
Ödüle adını veren Lu Xun ise 20. yüzyıl Çin edebiyatının en etkili yazarları arasında kabul ediliyor. Geleneksel Çin toplumunu hiciv yoluyla eleştiren eserleriyle tanınan yazarın karakterleri, günümüzde işsizlik ve ekonomik belirsizlikle mücadele eden genç kuşak tarafından yeniden keşfediliyor. Özellikle Kong Yiji karakteri, son yıllarda Çinli gençlerin hayal kırıklığını simgeleyen popüler bir internet figürüne dönüşmüş durumda.
