Yapay zeka şirketlerine karşı açılan telif hakkı davalarının en büyüğü olan Bartz-Anthropic davası, Eylül 2025’te 1,5 milyar dolarlık tarihi bir uzlaşmayla sonuçlandı. Haziran 2026 itibarıyla ödeme dağıtım süreci başladı. Peki bu uzlaşma gerçekten yazarları korudu mu?
Davanın Arka Planı
Dava, Andrea Bartz, Charles Graeber ve Kirk Wallace Johnson adlı üç Amerikalı yazarın 2024’te Claude yapay zekâ modelini geliştiren Anthropic’e karşı açtığı bir toplu dava olarak başladı. Yazarlar, Anthropic’in LibGen ve PiLiMi gibi korsan kütüphanelerden 7 milyondan fazla kitabı izinsiz indirerek yapay zekâ modellerini eğitmekte kullandığını ileri sürdü.
Yargıç William Alsup, kritik bir kararla ikiye böldü davayı: Yasal yollarla elde edilen kitapların yapay zeka eğitiminde kullanılmasını “meşru kullanım” saydı, ancak korsan kaynaklardan elde edilen materyallerin kullanımını meşru bulmadı. Bu ayrım, uzlaşmanın zeminini oluşturdu.
1,5 Milyar Dolar: Yeterli mi?
Uzlaşma fonundan yaklaşık 500.000 eser hak kazandı. Avukatlık ücretleri ve idari giderler düşüldükten sonra eser başına düşen tutar yaklaşık 3.000 dolar. Ancak bu rakam bazı yazarlar için ciddi bir hayal kırıklığı yarattı. Telif Hakkı Yasası’nın belirlediği azami tazminat eser başına 150.000 dolar; yani uzlaşma tutarı yasal tavanın yalnızca yüzde ikisi.
İki Pulitzer ödüllü gazeteci John Carreyrou başta olmak üzere altı yazar uzlaşmayı reddetti ve Aralık 2025’te Anthropic, OpenAI, Google, Meta, xAI ve Perplexity AI’ye karşı ayrı ayrı bireysel davalar açtı. Bu yazarlar, her eser için her yapay zekâ şirketinden ayrı ayrı 150.000 dolar talep ediyor.
Sektör Ne Diyor?
News Corp CEO’su Robert Thomson, uzlaşmayı “fikri mülkiyet haklarının zaferi” olarak nitelendirdi ve şirketin payını bu yıl alacağını açıkladı. Telif Hakkı İttifakı Başkanı Keith Kupferschmid ise uzlaşmanın, yapay zeka şirketlerinin yenilikçiliği korurken yazarlara ödeme yapabileceğini kanıtladığını vurguladı.
Öte yandan uzlaşma, pek çok soruyu da yanıtsız bıraktı: Yasal yollarla elde edilen kitapların eğitim verisi olarak kullanımı artık serbest mi? Küçük yayınevleri ve bağımsız yazarlar bu süreçten nasıl etkilenecek? Lisanslama düzenlemeleri mü, yoksa yeni davalar mı belirleyecek geleceği?
Hukuk uzmanları, bu uzlaşmanın yapay zekâ telif hakkı meselesinin sonu değil, yeni bir başlangıcı olduğu konusunda hemfikir. Müzik sektörünün dijital devrime uyum süreciyle karşılaştırılan bu dönüşüm, edebiyat dünyasının da kendi “yeni kurallarını” yazması gerekeceğine işaret ediyor.
