Sorduk Söyledi’nin bu haftaki konuğu Yazar Erhan Genç oldu. Erhan Genç’e edebiyat ile ideoloji arasındaki ilişkiye dair sorduk. Genç, edebiyatın ideoloji nesnesi haline getirilmesinin altını çizdi.
Edebiyat ile ideoloji arasındaki ilişki sizce kaçınılmaz mı? İdeolojiden tamamen bağımsız bir metin var olabilir mi?
Edebi bir metin hayattan, yazarından ve o güne kadar gelmiş bulunan edebi birikimden ayrılıp sıyrılsa bile edebiyat ile ideolojinin arasında ilişki kalmamıştır diyemeyiz. Bu sefer de bütün bunlardan sıyrılmanın ideolojisi içine düşer metin. Böyle bir metin varsa tabi.
Edebiyat ile ideoloji arasındaki ilişki kaçınılmaz mı sorusu sorulduğunda, bunun arka planında edebiyatı ideolojinin malzemesi yapmak, edebiyatı ideolojik emelleri için kullanmak hakkında ne düşünüyorsunuz sorusunun bulunduğunu hissediyorum ben. İdeolojik olmaya çalıştığı için kötü bir metne dönüşen bazı çalışmalardan rahatsızlık duyduğumuz için bu soru akıllara geliyor tabi. Her şeyin doğal akışında bir ideoloji ifade etmesi ile ilgili kimsenin pek bir derdi yok zaten bence. Asıl sorun edebiyatı bunun nesnesi haline getirmek, dahası, yaptığını düşündüğü edebiyatı ideoloji sosuyla daha görünür ve “değerli” kılma çabası. Normal şartlarda ilgi göremeyecek metinleri ideolojik olanın “desteği” ile okura ulaştırma düşüncesi, en hafifinden bir nevi dolandırıcılık olarak nitelendirilebilir.
Elbette yazdığımız bir metin bir düşünceyi imlesin, bir fikrin taşıyıcısı olsun isteyebiliriz. Bunda da bir sorun görmüyorum ben. Bu anlamda bir şeyi bir şeyin içine yerleştirmekle yedirmek arasında ince bir çizgi olduğunu düşünüyorum. Yani ideolojik bir metin yazma amacıyla başlamadığımız bir eser, doğal olarak bir ideolojinin taşıyıcısı olabilir. Önemli olan bunu göze sokmadan ve edebi olanın ruhunu zedelemeden yapabilmektir. Bu da çok az yazara ve çok az metne nasip olabilecek bir şey diye düşünüyorum.
Son tahlilde her edebi metin bir ideoloji içerir fakat ideolojik olma amacıyla kaleme alınan her eser edebi olamaz. Bir metne ideoloji sokuşturmaya çalışmak bir günahsa eğer, edebi bir metni ideolojiden sıyırmaya çalışıp sterilize bir metin yazdığını düşünenler de az günahkar değildir.
