G\u00fcneyde, \u00c7ukurovada, Adana \u015fehrinde biz o zamanlar sanatla, edebiyatla u\u011fra\u015fan bir avu\u00e7 gen\u00e7tik. Polisle de ba\u015f\u0131m\u0131z beladayd\u0131. Bir g\u00fcn duyduk ki \u015fair, ressam Arif Dinoyla karde\u015fi ressam Abidin Dino Adanaya s\u00fcrg\u00fcn gelmi\u015fler.<\/p>\n\n\n\n
Bu s\u00fcrg\u00fcnlerin geli\u015fine \u00fcz\u00fclece\u011fimize seviniyorduk. \u00c7\u00fcnk\u00fc nas\u0131l olsa bu insanlarla ya \u015f\u00f6yle ya b\u00f6yle tan\u0131\u015fman\u0131n bir yolunu bulacakt\u0131k. En \u00f6nce benim talihim yaver gitti, ben \u00f6nce Arif Dinoyla tan\u0131\u015ft\u0131m. Sonra da Arif Dino beni Abidin Dinoyla tan\u0131\u015ft\u0131rd\u0131. Hemen o g\u00fcn dost olduk. Bu dostluk da Dino \u00f6l\u00fcnceye kadar, elli y\u0131ldan fazla s\u00fcrd\u00fc. Dostlu\u011fumuzun bir temeli vard\u0131. Ben o zamana kadar, sol bir dergi olan S.E.S. dergisinde \u00e7\u0131kan Dinonun bir\u00e7ok resmini g\u00f6rm\u00fc\u015f, bir\u00e7ok yaz\u0131s\u0131n\u0131 okumu\u015ftum. O dergideki bir yaz\u0131s\u0131na hayran kalm\u0131\u015ft\u0131m. Yaz\u0131n\u0131n ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 \u201cCehenneme Ate\u015f G\u00f6t\u00fcrmeyi Tavsiye Eden \u015eair\u201ddi. Bu \u015fair 16. y\u00fczy\u0131lda ya\u015fam\u0131\u015f, \u00fcn\u00fc b\u00fct\u00fcn T\u00fcrkiyeye yay\u0131lm\u0131\u015f, \u015fiirleri halk aras\u0131nda dilden dile dola\u015fan \u00c7ukuroval\u0131 (Kilikyal\u0131), Toroslu b\u00fcy\u00fck \u015fair Karacao\u011fland\u0131. Bir \u015fiirinde diyordu ki: \u201cCehennem yerinde hi\u00e7 ate\u015f yoktur \/ Herkes ate\u015fini burdan g\u00f6t\u00fcrs\u00fcn.\u201d Abidin Dinonun bu birka\u00e7 sayfal\u0131k yaz\u0131s\u0131 ola\u011fan\u00fcst\u00fc bir anlay\u0131\u015fla yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. B\u00fcy\u00fck \u015fairi b\u00fct\u00fcn y\u00f6nleriyle, bu birka\u00e7 sayfal\u0131k yaz\u0131s\u0131nda, derinlemesine anlat\u0131yordu. Ben o zamanlar folklor derlemeleri yap\u0131yor, k\u00f6yl\u00fclerden Karacao\u011flan\u0131n daha derlenmemi\u015f \u015fiirlerini, kad\u0131n a\u011f\u0131tlar\u0131n\u0131, tekerlemeleri, masallar\u0131 derliyordum. Ona ilk tan\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z g\u00fcn \u00e7ok uzun bir tekerleme okudum. Abidin Dino bu tekerlemenin g\u00fczelli\u011fi, zenginli\u011fi kar\u015f\u0131s\u0131nda b\u00fcy\u00fck bir \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131\u011fa u\u011frad\u0131, bana o g\u00fcn \u00fcst \u00fcste birka\u00e7 kez bu tekerlemeyi okuttu. Sonra o h\u0131zla bir\u00e7ok tekerleme, a\u011f\u0131t derledim. Bu yap\u0131tlara Dino gibi bir insan\u0131n bu kadar \u00f6nem vermesi, onlar\u0131 sevmesi bu sefer beni inan\u0131lmaz bir \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131\u011fa u\u011fratm\u0131\u015ft\u0131. Dinonun Adanada geni\u015f bir \u00e7evresi vard\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc eski Adana valilerinden biri onun dedesi Abidin Pa\u015fayd\u0131. Abidin Pa\u015fa, Osmanl\u0131da \u00e7ok \u00fcnl\u00fc bir pa\u015fayd\u0131. Benim A\u011f\u0131tlar kitab\u0131n\u0131 1943 y\u0131l\u0131nda o yay\u0131nlatt\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Edebiyat, resim konu\u015fmalar\u0131ndan sonra ilk i\u015fimiz birlikte Adanay\u0131 dola\u015fmak oldu. Sabahlardan ak\u015famlara kadar sokak sokak Adanay\u0131, bir ba\u015ftan bir ba\u015fa dola\u015f\u0131yorduk. Bir an \u015f\u00f6yle bir bak\u0131yor, duruyor, en g\u00fczel evi, en g\u00fczel a\u011fac\u0131, kakt\u00fcs\u00fc, \u00e7i\u00e7e\u011fi bulup \u00e7\u0131kar\u0131yor, bana g\u00f6steriyordu. B\u00fct\u00fcn bulup \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 bu g\u00fczelliklere hayran bak\u0131yordu. Bir \u00e7i\u00e7e\u011fi, bir yap\u0131y\u0131 be\u011fenmi\u015fse bir g\u00fcnde belki on kez, gidip gidip bak\u0131yorduk.<\/p>\n\n\n\n
Bir g\u00fcn Kapal\u0131\u00e7ar\u015f\u0131ya u\u011frad\u0131k. Sonra da oraya dadand\u0131k. \u00c7ok kilim, \u00e7ok hal\u0131, \u00e7ok yazma, \u00e7ok tahta i\u015fleri vard\u0131. S\u0131ra bana gelmi\u015fti, sonradan benim i\u00e7in yazd\u0131\u011f\u0131 yaz\u0131da dedi\u011fi gibi, \u00e7ar\u015f\u0131daki en be\u011fendi\u011fim kilimi getirip \u00f6n\u00fcne koyuyordum. Bu sefer onun \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131\u011f\u0131na ben daha \u00e7ok \u015fa\u015f\u0131yordum. Kilim fasl\u0131n\u0131 da kestik bir ara.<\/p>\n\n\n\n
Dino bu s\u0131ralarda durmadan \u00e7iziyor, boyuyordu. Resimlerini bana g\u00f6stermesini istiyordum.<\/p>\n\n\n\n
Bir may\u0131s ortas\u0131yd\u0131. \u201cHaydi,\u201d dedi, \u201cseninle tarlalara a\u00e7\u0131lal\u0131m.\u201d<\/p>\n\n\n\n
Tarlalar\u0131n i\u00e7inde silme gelincikler a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131, gelinciklerin al\u0131ndan toprak, sar\u0131, ye\u015fil hi\u00e7bir \u015fey g\u00f6z\u00fckm\u00fcyordu. O d\u00fcmd\u00fcz ovada ekinler, sapsar\u0131 \u0131\u015f\u0131klar gibi, g\u00fcne\u015fli \u00e7ok sar\u0131 bir deniz gibi esen yelde dalgalan\u0131yordu. \u0130\u015fte, bu ya\u015fa geldim, ne b\u00f6yle hayran bakan, kendinden ge\u00e7mi\u015f, g\u00fcne\u015fe, \u0131\u015f\u0131\u011fa bulanm\u0131\u015f y\u00fcr\u00fcyen bir insan\u0131 g\u00f6rd\u00fcm, ne de d\u00fc\u015fleyebildim. Onun hayran kendinden ge\u00e7mi\u015fli\u011fi anlat\u0131lamayacak bir \u015feydi. Ard\u0131ndan Antitoroslar\u0131n tam dibindeki \u00c7ardak k\u00f6y\u00fcne gittik. K\u00f6y\u00fcn evleri portakal a\u011fa\u00e7lar\u0131ndan g\u00f6z\u00fckm\u00fcyordu. K\u00f6y\u00fcn y\u00f6resi de silme portakald\u0131. Dallar portakallar\u0131 g\u00f6t\u00fcremiyordu. \u00dcstte ala karl\u0131 Antitoroslar dumanl\u0131. A\u015fa\u011f\u0131da silme turuncu. Yer g\u00f6k turuncuya kesmi\u015fti. Dino beni unutmu\u015f, portakal bah\u00e7elerinin aras\u0131na dalm\u0131\u015f, ba\u015f\u0131n\u0131 alm\u0131\u015f gidiyordu. O g\u00fcn karanl\u0131k kavu\u015funcaya kadar, kendinden ge\u00e7mi\u015f, g\u00f6zleri turuncuya doymam\u0131\u015f, y\u00fcr\u00fcd\u00fc durdu. Yemek yemeyi, su i\u00e7meyi unutmu\u015f gitmi\u015fti. Dino, bir tap\u0131nmadayd\u0131. Ben b\u00f6ylesine bir tap\u0131nma kar\u015f\u0131s\u0131nda sesimi \u00e7\u0131karam\u0131yordum. O gece \u00c7ardakta kald\u0131k. K\u00f6yl\u00fcler ba\u015f\u0131m\u0131za birikti. K\u00f6yl\u00fclerle de ba\u015fka bir macera ba\u015flad\u0131. Bir a\u015f\u0131k geldi k\u00f6y odas\u0131na, t\u00fcrk\u00fcler s\u00f6yledi. K\u00f6yl\u00fclerle koyu, gene kendinden ge\u00e7mi\u015f bir sohbete dald\u0131. Ben yorulmu\u015ftum, geceyar\u0131s\u0131ndan sonra gittim uyudum. Tan yerleri atarken uyand\u0131m, bir bakt\u0131m ki, k\u00f6yl\u00fclerin hi\u00e7biri evine gitmemi\u015f, A\u015f\u0131k da saz\u0131na as\u0131lm\u0131\u015f \u00e7al\u0131p s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n
K\u00f6yden bir t\u00fcrl\u00fc ayr\u0131lmak istemiyordu. Zar zor onu d\u00f6nmeye kand\u0131rd\u0131m. Trende, \u00f6ylesine bir co\u015fkuyla, ben uyudu\u011fum s\u0131ralardaki konu\u015fmalar\u0131, t\u00fcrk\u00fcleri \u00f6ylesine anlatmaya ba\u015flad\u0131 ki, beni b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fcm yerlerin d\u00fcnyas\u0131ndan ald\u0131, ba\u015fka ba\u015fka g\u00f6rkemli d\u00fc\u015f d\u00fcnyalar\u0131na g\u00f6t\u00fcrd\u00fc.<\/p>\n\n\n\n
Birka\u00e7 y\u0131l \u00c7ukurova do\u011fas\u0131n\u0131n ta\u015f\u0131yla topra\u011f\u0131yla ha\u015f\u0131r ne\u015fir olduk. \u00c7ukurova do\u011fas\u0131 art\u0131k avucumuzun i\u00e7iydi.<\/p>\n\n\n\n
Ard\u0131ndan Kale Kap\u0131s\u0131 maceralar\u0131 ba\u015flad\u0131. Ta\u015fk\u00f6pr\u00fcn\u00fcn \u00f6n\u00fcndeki k\u00fc\u00e7\u00fck alan, Ta\u015fk\u00f6pr\u00fcn\u00fcn \u00fcst\u00fc, kale duvarlar\u0131n\u0131n dibi, Orta Anadoludan, G\u00fcneydo\u011fu Anadoludan, Do\u011fudan gelmi\u015f \u0131rgatlarla doluydu. Doluydu dedi\u011fim \u00f6yle abartma falan de\u011fil. Y\u00fczlerce, binlerce insanla her g\u00fcn Kale Kap\u0131s\u0131 dolup ta\u015f\u0131yordu. Kazma zaman\u0131 erkekler kad\u0131nlar, pamuk toplama zaman\u0131 \u00e7oluk \u00e7ocuk b\u00fct\u00fcn aileler, Kale Kap\u0131s\u0131ndayd\u0131. \u0130nan\u0131lmaz derecede de\u011fi\u015fik y\u00fczler g\u00f6r\u00fcyorduk. Bu insanlar\u0131 tarla sahipleri, \u00e7iftlik sahipleri, onlar\u0131n el\u00e7ileri buradan al\u0131p tarlalara g\u00f6t\u00fcr\u00fcyorlard\u0131. Bu Anadolunun d\u00f6rt bir yan\u0131ndan gelen i\u015f\u00e7iler \u00e7apaya gideceklerdi, sonbaharsa pamuk toplamaya gideceklerdi. Orada \u00e7ok y\u00fczler g\u00f6rd\u00fck. \u00c7ok g\u00f6zler g\u00f6rd\u00fck. Uzun, ac\u0131, sar\u0131, esmer, k\u0131z\u0131l sa\u00e7l\u0131, buru\u015fuk, \u00f6r\u00fcmcek a\u011f\u0131 gibi k\u0131r\u0131\u015f\u0131k i\u00e7inde kalm\u0131\u015f, h\u00fcz\u00fcnl\u00fc, hep g\u00fclen, hep a\u011flamakl\u0131, sevin\u00e7 i\u00e7inde, \u00fcstleri ba\u015flar\u0131 d\u00f6k\u00fclen, sakall\u0131, sakals\u0131z. \u00c7ok g\u00fczel g\u00f6zl\u00fc k\u0131zlar. Kapkara sa\u00e7l\u0131lar, k\u0131z\u0131l, sar\u0131, g\u00fcne\u015fe gelince ye\u015fillenen mor belikler\u2026<\/p>\n\n\n\n
Sonra da Yeni \u0130stasyonun \u00f6n\u00fcndeki b\u00fcy\u00fck alana, alanda b\u00fcy\u00fck okalipt\u00fcsler vard\u0131, b\u00fct\u00fcn Anadolunun \u0131rgatlar\u0131 i\u015fte burada biriki\u015fiyorlard\u0131, dadand\u0131k. Bir g\u00fcn Dinodan \u00fc\u00e7 binden daha fazla ye\u015fil s\u00f6z\u00fcn\u00fc duymu\u015ftum. Belki biz burada y\u00fcz binlerce, milyonlarca y\u00fcz g\u00f6r\u00fcyorduk. Ve Abidin Dino bir g\u00fcn bu insanlar\u0131 \u00e7izmeye ba\u015flad\u0131. \u00d6ylesine bir h\u0131zla, yercesine, yutarcas\u0131na insan y\u00fczlerini \u00e7iziyordu ki Dino, arkas\u0131ndan atl\u0131 yeti\u015femez derler ya \u00f6yle bir h\u0131zla. \u0130nsan y\u00fczleri, insan bi\u00e7imleri, yerde, ayakta, \u00e7\u00f6melmi\u015f, ba\u011fda\u015f kurmu\u015f yemek yerken, halay \u00e7ekerken, ak ba\u015f\u00f6rt\u00fcl\u00fc kad\u0131nlar, a\u011flayanlar, g\u00fclenler, endi\u015feliler, ku\u015fkulular\u2026 Dino bir insan mah\u015ferinin i\u00e7ine dalm\u0131\u015f veryans\u0131n ediyordu. Kollar\u0131 s\u0131vam\u0131\u015f sabahlardan ak\u015famlara kadar \u00e7iziyordu. Ak\u015fam olunca da yap\u0131tlar\u0131 topluyor eve yollan\u0131yorduk. Dino bu sefer yapt\u0131\u011f\u0131 resimleri ay\u0131klamaya ba\u015fl\u0131yor, bir\u00e7o\u011funu y\u0131rt\u0131yor, \u00e7ok az\u0131n\u0131 da de\u011fi\u015ftiriyordu. Be\u011fendiklerini de ayr\u0131 bir yere koyuyordu. Y\u0131rt\u0131lan desenlere o kadar ac\u0131yordum ki, herhalde bu y\u00fcz\u00fcmden belli oluyordu, bir sabah gel, dedi birlikte ay\u0131klayal\u0131m. Bir desen \u00fcst\u00fcnde belki saatlarca tart\u0131\u015f\u0131yorduk. O olmaz diyordu, ben olur diyordum. O k\u00f6t\u00fc diyordu, ben g\u00fczel diyordum. San\u0131yorum onun elinden bir\u00e7ok g\u00fczel desen kurtard\u0131m. \u015eimdi bende o desenlerden bir tane var. Kimi seferler ben de ona uyuyordum, i\u015fte o zaman bir desen y\u0131rt\u0131m\u0131 ba\u015fl\u0131yordu. Benim de i\u00e7im gidiyordu. Sonunda bana dedi ki, art\u0131k sen se\u00e7. Ben de hepsini se\u00e7meye ba\u015flad\u0131m: Hepsi o kadar g\u00fczeldi ki\u2026 \u201cYani sen bu resimlerin hepsi g\u00fczel mi demek istiyorsun?\u201d dedi. Ben utan\u0131p s\u0131k\u0131larak, \u201c\u00f6yle demek istiyorum, peder bey,\u201d dedim. Bir tuhaf bakt\u0131 bana. \u201cBir insan\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 her \u015fey g\u00fczel mi olur, diyorsun?\u201d<\/p>\n\n\n\n
\u201cHay\u0131r, \u00f6yle demek istemiyorum. Ama bunlarda \u00e7ok az iyi olmayan resim var.\u201d<\/p>\n\n\n\n
Kimi insanlara sonuna kadar g\u00fcvenirdi. Bunlar\u0131 da ne pahas\u0131na olursa olsun sever, korurdu.<\/p>\n\n\n\n
Bu s\u0131ralar renkli resimler de yap\u0131yordu. Daha da \u00e7ok ya\u011fl\u0131boya\u2026 Bu resimlerde, o g\u00f6zlerini falta\u015f\u0131 gibi a\u00e7m\u0131\u015f, kendinden ge\u00e7erek, bir do\u011fa tap\u0131nmas\u0131nda dola\u015fan adam\u0131n \u00c7ukurovas\u0131ndan ne bir renk, ne bir bi\u00e7im izi vard\u0131. Ba\u015fka d\u00fcnyalar, ba\u015fka renkler, ba\u015fka bi\u00e7imlerdi. \u00c7ukurova do\u011fas\u0131, insan\u0131 sanki b\u00fct\u00fcn ha\u015fmetiyle Dinonun \u00fcst\u00fcnden, belki de bir f\u0131rt\u0131na gibi gelip ge\u00e7mi\u015f, onda en k\u00fc\u00e7\u00fck bir iz b\u0131rakmam\u0131\u015ft\u0131. Bunu anlayam\u0131yordum. Bu binlerce rengin kayna\u015fmas\u0131nda, bu binlerce mavinin, morun u\u00e7u\u015ftu\u011fu, perde perde, arka arkaya s\u0131ralanm\u0131\u015f Toros Da\u011flar\u0131nda bir ressam\u0131 etkileyecek hi\u00e7 mi bir \u015fey yokmu\u015f! Abidin Dinonun bu tutumu beni \u00fcz\u00fcyor, ben k\u00fcse\u011fen bir adam\u0131m, k\u00fcserim de kimseye belli etmem, ama yava\u015f yava\u015f o insandan uzakla\u015f\u0131r\u0131m, bu huyumu da en iyi Abidin Dino bilirdi, Dinoya k\u00fcs\u00fcyordum. Sanki \u00c7ukurova babam\u0131n mal\u0131yd\u0131. Sanki bu \u00fclkeyi babam yaratm\u0131\u015ft\u0131. Y\u00fcz binlerce mavinin u\u00e7u\u015ftu\u011fu Toroslar da sanki bana dedemden kalm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Bir iki y\u0131l sonra i\u015fi \u00e7akozlar gibi oldum. K\u00fcsk\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcm ge\u00e7ti. Abidin Dinonun bu resimlerinde Karag\u00f6zler, Hacivatlar, kesilmi\u015f karpuzlar vard\u0131. Tahta yap\u0131lar, Ankara evleri, bomba atan adamlar, ince \u00e7izgilerle nonf\u0131g\u00fcratife benzeyen renkli bi\u00e7imler. Ben o s\u0131ralarda Abidin Dinonun a\u011fabeyi Arif Dinoyla da \u00e7ok dosttum. \u00c7al\u0131\u015fmalara gitmedi\u011fim s\u00fcrece her g\u00fcn sabahtan ak\u015famlara kadar onunla birlikteydim. Hep eski Yunan\u0131, piyesleri, Homerosu, Hitit destan\u0131 Humarbiyi, G\u0131lgam\u0131\u015f\u0131 ve durmadan resim konu\u015fuyorduk. Arif Dino da b\u00fcy\u00fck bir ressamd\u0131. Sergi a\u00e7m\u0131yor, resimlerini de dostlar\u0131ndan ba\u015fka kimseye g\u00f6stermiyordu. T\u00fcrk\u00e7e, Frans\u0131zca da \u015fiirler yaz\u0131yordu. Birlikte de Rimbaud\u2019nun b\u00fcy\u00fck \u015fiiri \u201cSarho\u015f Gemi\u201dyi \u00e7eviriyorduk. Frans\u0131zcas\u0131 ondan, T\u00fcrk\u00e7esi benden.<\/p>\n\n\n\n
Dinodaki renkleri yava\u015f yava\u015f anlamaya ba\u015fl\u0131yordum. Sonradan onun renklerini anlamayan \u00e7ok ki\u015fiye rastlad\u0131m. \u0130lk y\u0131llarda \u00e7ok az b\u00fcy\u00fck sanat\u00e7\u0131 gere\u011fince anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Abidin Dinonun bu y\u0131llardaki renkleri \u00e7ok al\u00e7akg\u00f6n\u00fcll\u00fcyd\u00fc ve bamba\u015fka bir denemeydi. Renkler d\u00fcped\u00fcz biz ba\u015fka renkleriz, do\u011fadaki renkler de\u011filiz, \u00f6b\u00fcr ressamlar\u0131n renklerine benzemeyiz, diye ba\u011f\u0131r\u0131yorlard\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Sonra Abidin Dino \u00c7ukurovadan, Adanadan, \u0131rgatlar\u0131ndan, bu binbir renkle kayna\u015fan ovas\u0131ndan ayr\u0131ld\u0131 Kayseriye gitti. Onu, bir b\u00f6bre\u011fi olmad\u0131\u011f\u0131 halde asker etmi\u015flerdi. Oysa onu askere almamalar\u0131 gerekti. Bu da ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc bir s\u00fcrg\u00fcn ve zul\u00fcmd\u00fc. Abidin Dino hi\u00e7 \u015fikayet etmeyen bir ki\u015fiydi. Dayanma g\u00fcc\u00fc sonsuzdu. Bu da onun eri\u015filmez al\u00e7akg\u00f6n\u00fcll\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnden geliyordu.<\/p>\n\n\n\n
Orta Anadolunun u\u00e7suz bucaks\u0131z, ot bitmez bozk\u0131r\u0131n\u0131n da, \u00c7ukurovan\u0131n tad\u0131n\u0131 \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 kadar tad\u0131n\u0131 \u00e7\u0131karmas\u0131n\u0131 bildi. Askerli\u011fini yapt\u0131\u011f\u0131 Kayseri \u015fehrinin tepesinde d\u00fcnyan\u0131n en g\u00fczel piramidi ala karl\u0131, d\u00f6rt bin d\u00f6rt y\u00fcz metre y\u00fcksekli\u011findeki Erciyes Da\u011f\u0131 b\u00fct\u00fcn g\u00f6rkemiyle \u0131\u015f\u0131klar i\u00e7inde d\u00f6n\u00fcp duruyordu. Ve bu da\u011f ulu bozk\u0131rdan birdenbire \u00e7\u0131k\u0131veriyordu. Dino bu da\u011fa a\u015fk\u0131n\u0131, onu g\u00f6r\u00fcr g\u00f6rmez ilan ediverdi. Edi\u015f o edi\u015f. Onun resminde Erciyes bir daha g\u00fczelle\u015fti, bir kat daha ger\u00e7ekle\u015fti. Ve g\u00f6rkemi bir kat daha artt\u0131. Onun Erciyes kar\u015f\u0131s\u0131ndaki \u00e7izgileri art\u0131k al\u00e7akg\u00f6n\u00fcll\u00fc de\u011fildi. Neredeyse h\u0131z\u0131 Van Gogh\u2019un \u00e7izgilerinin h\u0131z\u0131n\u0131 ge\u00e7ecekti.<\/p>\n\n\n\n
Ve bozk\u0131r\u0131 \u00e7izmeye ba\u015flad\u0131. Bu u\u00e7suz bucaks\u0131z, sonsuz bozk\u0131r onun resimlerinde ilk olarak ba\u015fka bir ya\u015fama, ba\u015fka bir g\u00fczelli\u011fe kavu\u015ftu, \u00fcst\u00fcndeki g\u00f6rkemli Erciyes Da\u011f\u0131yla. Onun resimlerinde g\u00f6rkemli Erciyes, u\u00e7suz bucaks\u0131z al\u00e7akg\u00f6n\u00fcll\u00fc renkleriyle olgun bozk\u0131r, kendini bulmu\u015ftu. Demek ki milyonlarca y\u0131ldan bu yana y\u00fcre\u011fi sevgi dolu ustas\u0131n\u0131 bekliyormu\u015f.<\/p>\n\n\n\n
Boyuna yinelerim, Dinonun bozk\u0131r\u0131 ger\u00e7ekten daha ger\u00e7ektir, diye. Bozk\u0131r ger\u00e7e\u011fi, do\u011fa ve insan maceras\u0131 anlat\u0131lamayacak kadar ger\u00e7ek, g\u00fczel, yeniden yarat\u0131lm\u0131\u015f bir ger\u00e7ekti. Abidin Dinodan sonra ben de iki y\u0131l bozk\u0131r\u0131 ve Erciyes Da\u011f\u0131n\u0131 ya\u015fad\u0131m. Dinoda Erciyes Da\u011f\u0131, bozk\u0131r daha bir bozk\u0131r, daha bir Erciyesti. Bozk\u0131r\u0131n d\u00fczl\u00fc\u011f\u00fcnden y\u00fckselen da\u011f, Abidin Dinoda ba\u015fka, yepyeni, yeniden yarat\u0131lm\u0131\u015f bir da\u011fd\u0131. Bozk\u0131r\u0131n da g\u00f6kleri sonsuz bir uzakl\u0131ktayd\u0131 ve insanlar bu u\u00e7suz bucaks\u0131zl\u0131kta kar\u0131nca gibiydiler.<\/p>\n\n\n\n
Abidin Dinonun sanat maceras\u0131n\u0131 k\u0131rk y\u0131ldan daha \u00e7ok izledim. O, her g\u00fcn kendini ve resmini yeniden yarat\u0131yordu. Her g\u00fcn yeniden do\u011fuyor, zenginle\u015fiyor, her g\u00fcn resmini zenginle\u015ftiriyordu. B\u00fct\u00fcn soylu, b\u00fcy\u00fck ressamlar gibi durmadan de\u011fi\u015fiyordu. Antenlerini b\u00fct\u00fcn yery\u00fcz\u00fcne germi\u015fti. Orda Anadolu, Adana s\u00fcrg\u00fcn\u00fc en kuytu k\u00f6ylerde, kasabalarda ya\u015farken bile antenlerini b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya tutmu\u015f, k\u0131rk g\u00fcnl\u00fck yolda yaprak k\u0131p\u0131rdasa ondan haberi oluyordu. Aya\u011f\u0131 ne kadar Anadolu topra\u011f\u0131ndaysa, kulaklar\u0131 da yery\u00fcz\u00fcndeydi. Benim gibi gen\u00e7 bir insan i\u00e7in bu bir tans\u0131k insand\u0131. Arif Dinoyla, \u201cSarho\u015f Gemi\u201dyi kahve k\u00f6\u015felerinde T\u00fcrk\u00e7eye \u00e7evirir, eski Yunan\u0131 okur; Don Ki\u015fotu tart\u0131\u015f\u0131rken, Abidin Dinoyla da Joyce\u2019u, Kafka\u2019y\u0131, Faulkner\u2019\u0131 konu\u015fuyorduk. Halk \u015fiirlerini, Yunusu, Karacao\u011flan\u0131, b\u00fcy\u00fck ba\u015fkald\u0131r\u0131 \u015fairleri Dadalo\u011flunu, Pir Sultan\u0131 ezber ediyorduk. Marx\u2019\u0131, Engels\u2019i de, b\u00fcy\u00fck sosyalist ustalar\u0131 da ihmal etmiyorduk.<\/p>\n\n\n\n
Abidin Dino her y\u00f6n\u00fcyle b\u00fcy\u00fck bir do\u011fa ve insan birikimiydi. Hep \u015fa\u015f\u0131yordum, o birlikte ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00c7ukurova (Kilikya)n\u0131n sonsuz renkleri Abidin Dinonun resimlerine ni\u00e7in yans\u0131mam\u0131\u015ft\u0131?<\/p>\n\n\n\n
Sonra birden Pariste, y\u0131llar sonra, Dinonun \u00e7i\u00e7eklerini g\u00f6rd\u00fcm. \u0130\u015fte 1940\u2019lar\u0131n \u00c7ukurovas\u0131n\u0131n renkleri bu \u00e7i\u00e7eklerdeydi. \u015ea\u015f\u0131rmad\u0131m. \u00c7ukurova bu renklerdeydi ve Dino bu \u00e7i\u00e7eklerin bir\u00e7o\u011funda \u00c7ukurovas\u0131n\u0131 yeniden yaratm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Moskovada her g\u00fcn \u0130lya Ehrenburgla evinde konu\u015furken, Ehrenburg bana, \u201cDinoyla tan\u0131\u015f\u0131yorum ya, \u00e7ok resmini g\u00f6rmedim,\u201d dedi, \u201cbana onu anlat\u0131r m\u0131s\u0131n\u0131z,\u201d dedi. Dilimin d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcnce Dinonun resmini ona anlatmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m. Ve Dino i\u00e7in, \u201cO b\u00fcy\u00fck bir atmosfer ressam\u0131d\u0131r,\u201d diyebildim ancak. \u00c7\u00fcnk\u00fc zaman\u0131m\u0131z \u00e7ok k\u0131sayd\u0131. Biraz sonra evine Sartre gelecekti. Kap\u0131dan \u00e7\u0131kerken Sartre\u2019la kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131k ve bizi kap\u0131da tan\u0131\u015ft\u0131rd\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Abidin Dinonun resmi b\u00f6yle birka\u00e7 sayfayla anlat\u0131lamaz. Kabaca anlatmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m Dino, ki\u015fili\u011finin zenginli\u011fi ve bu zenginli\u011fin onun resmine yans\u0131mas\u0131d\u0131r. \u0130\u015fte bu zenginliktir ki, onu \u00e7a\u011f\u0131m\u0131z\u0131n b\u00fcy\u00fck ressamlar\u0131 aras\u0131na katm\u0131\u015ft\u0131r. Ve \u015funa inan\u0131yorum ki, y\u0131llar ge\u00e7tik\u00e7e Abidin Dino resmi d\u00fcnyada daha \u00e7ok anla\u015f\u0131lacak, insanl\u0131k Dino ger\u00e7e\u011fiyle, b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcyle kucakla\u015facakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Ya\u015far Kemal, Ustad\u0131r Ar\u0131, YKY (Al\u0131nt\u0131d\u0131r.)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
G\u00fcneyde, \u00c7ukurovada, Adana \u015fehrinde biz o zamanlar sanatla, edebiyatla u\u011fra\u015fan bir avu\u00e7 gen\u00e7tik. Polisle de ba\u015f\u0131m\u0131z beladayd\u0131. Bir g\u00fcn duyduk ki \u015fair, ressam Arif Dinoyla karde\u015fi ressam Abidin Dino Adanaya s\u00fcrg\u00fcn gelmi\u015fler. Bu s\u00fcrg\u00fcnlerin geli\u015fine \u00fcz\u00fclece\u011fimize seviniyorduk. \u00c7\u00fcnk\u00fc nas\u0131l olsa bu insanlarla ya \u015f\u00f6yle ya b\u00f6yle tan\u0131\u015fman\u0131n bir yolunu bulacakt\u0131k. En \u00f6nce benim talihim yaver …<\/p>\n<\/div>","protected":false},"author":7,"featured_media":9966,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_eb_attr":"","footnotes":"","_members_access_role":[],"_members_access_error":""},"categories":[93],"tags":[],"class_list":["post-9925","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-sanat"],"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/yasar-.png",1563,1250,false],"landscape":["https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/yasar-.png",1563,1250,false],"portraits":["https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/yasar-.png",1563,1250,false],"thumbnail":["https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/yasar--150x120.png",150,120,true],"medium":["https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/yasar--300x240.png",300,240,true],"large":["https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/yasar--1024x819.png",1024,819,true],"1536x1536":["https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/yasar--1536x1228.png",1536,1228,true],"2048x2048":["https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/yasar-.png",1563,1250,false],"codate_slider":["https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/yasar--1563x1000.png",1563,1000,true],"codate_item":["https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/yasar--550x350.png",550,350,true],"codate_item_vetical":["https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/yasar--500x800.png",500,800,true],"codate_item_masonry":["https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/yasar--550x440.png",550,440,true],"codate_blog":["https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/yasar--417x340.png",417,340,true],"codate_single":["https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/yasar--852x500.png",852,500,true],"codate_tabs":["https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/yasar--90x90.png",90,90,true]},"rttpg_author":{"display_name":"editorYasin","author_link":"https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/author\/editoryasin"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"Sanat<\/a>","rttpg_excerpt":"G\u00fcneyde, \u00c7ukurovada, Adana \u015fehrinde biz o zamanlar sanatla, edebiyatla u\u011fra\u015fan bir avu\u00e7 gen\u00e7tik. Polisle de ba\u015f\u0131m\u0131z beladayd\u0131. Bir g\u00fcn duyduk ki \u015fair, ressam Arif Dinoyla karde\u015fi ressam Abidin Dino Adanaya s\u00fcrg\u00fcn gelmi\u015fler. Bu s\u00fcrg\u00fcnlerin geli\u015fine \u00fcz\u00fclece\u011fimize seviniyorduk. \u00c7\u00fcnk\u00fc nas\u0131l olsa bu insanlarla ya \u015f\u00f6yle ya b\u00f6yle tan\u0131\u015fman\u0131n bir yolunu bulacakt\u0131k. En \u00f6nce benim talihim yaver…","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9925","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=9925"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9925\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9927,"href":"https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9925\/revisions\/9927"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/9966"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=9925"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=9925"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=9925"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}