{"id":8641,"date":"2026-06-25T17:08:32","date_gmt":"2026-06-25T13:38:32","guid":{"rendered":"https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/?p=8641"},"modified":"2026-07-01T03:43:07","modified_gmt":"2026-07-01T00:13:07","slug":"ahmet-hamdi-tanpinar-kendi-kendimize-dogru","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/?p=8641","title":{"rendered":"Ahmet Hamdi Tanp\u0131nar- Kendi Kendimize Do\u011fru"},"content":{"rendered":"\n<p>Ge\u00e7en sene ne\u015fretti\u011fi \u201cAk\u015fehir T\u00fcrbe ve Mezarlar\u0131\u201d adl\u0131 eseriyle bize Anadolu\u2019 da T\u00fcrk tarihinin a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 en orijinal vesikalar\u0131n\u0131 tan\u0131tan R\u0131fk\u0131 Mel\u00fcl Meri\u00e7, bu sene de birinci fasik\u00fcl\u00fc G\u00fczel Sanatlar Akademisi ne\u015friyat\u0131 aras\u0131nda \u00e7\u0131kan \u201cT\u00fcrk Tezyini Sanatlar\u0131\u201d adl\u0131 eseriyle faydal\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmaya daha geni\u015f bir sahada devam ediyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu \u00e7al\u0131\u015fmaya ne kadar te\u015fekk\u00fcr edilse yeridir. \u00c7\u00fcnk\u00fc T\u00fcrk tezyini san\u2019 atlar\u0131 milli tarihimizin hemen hemen hi\u00e7 u\u011fra\u015f\u0131lmam\u0131\u015f bir sahas\u0131d\u0131r. Yaz\u0131 san\u2019at\u0131 hakk\u0131nda \u00fcstat \u0130smail Hakk\u0131 Baltac\u0131o\u011flu\u2019nun eski \u201c\u0130lahiyat\u201d mecmualar\u0131nda \u00e7\u0131kan \u00e7ok orijinal ve bu san\u2019 at\u0131 \u00e7ok derinden g\u00f6ren b\u00fcy\u00fck et\u00fcd\u00fc ve Profes\u00f6r Fuad K\u00f6pr\u00fcl\u00fc\u2019n\u00fcn \u201c\u0130kdam\u201d da ne\u015fredilmi\u015f birka\u00e7 makalesi istisna edilecek olursa, bu geni\u015f mevzu \u00fczerinde T\u00fcrk\u00e7ede yaz\u0131lm\u0131\u015f pek az \u015fey bulunur. Bir kelime ile mevzu tamamen bakirdir.<\/p>\n\n\n\n<p>As\u0131rlardan beri hayata hakim olan ve k\u00fc\u00e7\u00fck al\u0131\u015fk\u0131n periler gibi g\u00fcnlerin yeknesakl\u0131\u011f\u0131na kendi dinlendirici g\u00fczelliklerini ve ehli tebess\u00fcmlerini getiren bir y\u0131\u011f\u0131n an\u2019ane ve \u00fcslup bunlar\u0131n birbirleriyle m\u00fcnasebetleri, hari\u00e7le olan alakalar\u0131, devirden devire ge\u00e7irdikleri tekam\u00fcller, yeti\u015ftirdikleri ustalar \u2026 Yani hattatl\u0131k, \u00e7inicilik, resim, tezhip, kuma\u015f\u00e7\u0131l\u0131k, hal\u0131c\u0131l\u0131k, kitap i\u015f\u00e7ili\u011fi, kakmac\u0131l\u0131k, maden san\u2019atlar\u0131 gibi mimari ve \u015fiirden maada b\u00fct\u00fcn san\u2019atlar\u0131m\u0131z\u0131n tarihi\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130\u015fte R\u0131fk\u0131 Mel\u00fcl\u2019\u00fcn kendisini c\u00f6mert\u00e7e vakfetti\u011fi b\u00fcy\u00fck ve zorlu i\u015f. Bu \u015f\u00fcmull\u00fc \u00e7er\u00e7eveye vesika yoklu\u011fundan, bu kadar geni\u015f zaman i\u00e7inde gayet tabii olarak tesad\u00fcf edilen bo\u015fluklardan gelen m\u00fc\u015fk\u00fclleri de ilave edersek, bu \u00e7etinli\u011fin derecesi hakk\u0131nda bir fikir sahibi oluruz. Bununla beraber, bu zorluk ne kadar b\u00fcy\u00fck olursa olsun, onu i\u00e7imizden birisinin yenme\u011fe \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 laz\u0131md\u0131. Buna sadece ilim yapmak i\u00e7in de\u011fil, kendi kendimizi \u00f6\u011frenmemiz i\u00e7in mecburduk. \u00c7\u00fcnk\u00fc b\u00fct\u00fcn o eski zaman eserleri, o rahleler, kitaplar, minyat\u00fcrler, hal\u0131lar, kuma\u015flar ruhumuzun hakiki peyzajlar\u0131, d\u00fcnk\u00fc varl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131n m\u00fctevaz\u0131 fakat emsalsiz zenginlikleriydi. D\u00fcn, T\u00fcrk g\u00fcn\u00fcn\u00fcn b\u00fct\u00fcn saatlerine kendi renkli ne\u015felerini ve felsefelerini katan ve bug\u00fcn\u00fcn \u00e7o\u011fu m\u00fcze salonlar\u0131nda, art\u0131k i\u015flemeyen saatlerin ketum \u00e7ehresiyle zaman ve talihin de\u011fi\u015fiklikleri \u00fczerinde d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr gibi g\u00f6r\u00fcnen bu eserlerde \u0131rk\u0131m\u0131z\u0131n tarihi gizli bir nab\u0131z gibi \u00e7arpar.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7\u00fcnk\u00fc T\u00fcrk ustalar\u0131 onlar\u0131n her motifini kendi san\u2019atlar\u0131nda nadir bir r\u00fcya gibi tesbit etmeden evvel, T\u00fcrk kavmi onlar\u0131 y\u0131llarca, hatta belki as\u0131rlarca ya\u015fad\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu hal\u0131, renginin ve nak\u0131\u015f\u0131n\u0131n zengin oyununda, b\u00fct\u00fcn orta Asya baharlar\u0131n\u0131n feyzini ta\u015f\u0131r. Yedi as\u0131r evvel i\u015flenen \u015fu tahtadan oyulmu\u015f kap\u0131, \u00f6m\u00fcr y\u0131prat\u0131c\u0131 sabr\u0131nda T\u00fcrk ruhunun korkun\u00e7 bir istila ve inhizam kar\u015f\u0131s\u0131nda g\u00fcndelik i\u015flere kapanmakta ne kadar b\u00fcy\u00fck bir teselli buldu\u011funu g\u00f6sterir ve bir medeniyetin m\u00fctecaviz zaman kar\u015f\u0131s\u0131nda alabilece\u011fi y\u00fcksek ve gururlu duru\u015fu anlat\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u015eu tezhibin i\u00e7inde yakut bir r\u00fcya gibi kendi \u00fcst\u00fcne k\u0131vr\u0131lan \u00e7izgi, narin helezonunu ilk \u00f6nce Bursa\u2019n\u0131n ve K\u00fctahya\u2019n\u0131n \u00e7inilerinde tecr\u00fcbe etti. Sonra T\u00fcrk mus\u0131k\u00ee ustalar\u0131n\u0131n pencereleri d\u0131\u015f hayata kapanm\u0131\u015f odalarda, kendi i\u00e7lerine g\u00f6m\u00fclerek \u00fcfledikleri neyde mutlak ve yekp\u00e2re bir mevsim olmak i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015ft\u0131 ve bu merhalelerde pi\u015ftikten sonra zengin an\u2019anesiyle bu yazma kitap sahifesini s\u00fcsleme\u011fe geldi. Onun i\u00e7in bu tezhibe bakarken bir mimari seyreder, bir musik\u00ee dinler ve bir mevsimi hisseder gibi g\u00f6z\u00fcn, kula\u011f\u0131n ve tenin hazlar\u0131n\u0131 beraberce duyar\u0131z.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrk ruhu zaman ve mekan\u0131n \u00e7ift bah\u00e7esinde b\u00fct\u00fcn bu eserleri v\u00fccuda getirdi. Onlara kendi kan\u0131n\u0131n tecr\u00fcbesini a\u015f\u0131lad\u0131. K\u00fc\u00e7\u00fck bir dal\u0131, bir \u00e7i\u00e7e\u011fi, bir harfin k\u0131vr\u0131m\u0131n\u0131, alelade bir \u00e7izgi veya m\u00fcnhaniyi, g\u00fcl\u00fcn k\u0131rm\u0131z\u0131s\u0131n\u0131 ve servinin neftisini, emsalsiz sabr\u0131 ve g\u00fczellik a\u015fk\u0131yle ruhun ve hayat\u0131n s\u0131rlar\u0131n\u0131 ve hikmetlerini alabilecek geni\u015f ve y\u00fcksek birer sembol yapt\u0131 ve onlarla bir misafirlik telakki etti\u011fi ge\u00e7ici hayat\u0131n\u0131 s\u00fcsledi.<\/p>\n\n\n\n<p>Yaz\u0131k ki, son zamanlarda biz, b\u00fct\u00fcn bu g\u00fczelliklerin anahtarlar\u0131n\u0131 kaybetmi\u015f bulunuyoruz. Kendimizden olan her \u015feye g\u00f6sterdi\u011fimiz kay\u0131ts\u0131zl\u0131kla ba\u015flayan, adeta mutlak denebilecek bir cehalet bizi bu g\u00fczel an\u2019anelere yabanc\u0131 yapt\u0131. R\u0131fk\u0131 Mel\u00fcl\u2019\u00fcn te\u015febb\u00fcs\u00fc bu itibarla \u00e7ok m\u00fchimdir. Ve kitap tamamland\u0131\u011f\u0131 g\u00fcn, zenginliklerimizin bilgisine \u00e7ok m\u00fchim bir ad\u0131m atm\u0131\u015f olaca\u011f\u0131z .<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cT\u00fcrk Tezyini Sanatlar\u0131\u201dn\u0131n birinci fasik\u00fcl\u00fc bir mukaddime ile eski yaz\u0131n\u0131n men\u015fe i hakk\u0131nda \u00e7ok vaz\u0131h ve g\u00fczel bir et\u00fcd\u00fc ihtiva eder. Mukaddime, T\u00fcrk ve \u0130slam san\u2019atlar\u0131 hakk\u0131nda umumi bir g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fcr ve bilhassa \u0130slam\u2019 da tasvirin memnu olu\u015fu meselesini b\u00fct\u00fcn vuzuhuyle anlat\u0131r. \u0130slam yaz\u0131s\u0131n\u0131n men\u015fe\u2019ini ve as\u0131rlar i\u00e7inde tekam\u00fcl\u00fcn\u00fc anlatan k\u0131sma gelince, burada bu yaz\u0131n\u0131n bedii istiklaline kadar ge\u00e7irdi\u011fi safhalar hakk\u0131nda \u00e7ok ehemmiyetli malumat vard\u0131r. Bilhassa eski harflerin sembolik k\u0131ymetleri \u00fczerinde muharrir bol bol durmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n<p>R\u0131fk\u0131 Mel\u00fcl, bu \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda bug\u00fcne kadar tan\u0131nmayan menbalardan istifade etmi\u015ftir. Binaenaleyh kitab\u0131n bibliyografyas\u0131 gayet zengin oldu\u011fu gibi ayr\u0131ca yeni bulunan birtak\u0131m vesikalardan da istifade edilebilece\u011fini muharrirden \u00f6\u011freniyoruz.<\/p>\n\n\n\n<p>Kitap, heyet-i umumiyesiyle yedi fasik\u00fcl olacakt\u0131r. \u0130\u015fin ehemmiyetini anlatmak i\u00e7in bu fasik\u00fcllerin muhteviyat\u0131n\u0131 kitaptan aynen al\u0131yorum: \u201cKitab\u0131n ikinci c\u00fcz\u2019\u00fc yaz\u0131 nev\u2019ilerini, bunlar\u0131n ayr\u0131 ayr\u0131 kaidelerini, f\u00e2rikalar\u0131n\u0131 men\u015fe ve esaslar\u0131n\u0131; \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc, d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc, be\u015finci c\u00fcz\u2019ler nak\u0131\u015f, resim, tasvir, tezhip, cilt, hak, zerni\u015fani, gendekari, alt\u0131n vurma, ta\u015f yontma, hal\u0131c\u0131l\u0131k \u2026 gibi san\u2019atlara ait malumat\u0131; alt\u0131nc\u0131 c\u00fcz, bu san\u2019atlar\u0131n levaz\u0131mat\u0131n\u0131 ve teknik hususiyetlerini ihtiva edecektir.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Yedinci c\u00fcz\u2019de bug\u00fcn G\u00fczel Sanatlar Akademisi\u2019nin T\u00fcrk Tezyini Sanatlar k\u0131sm\u0131nda hocal\u0131k eden zevat\u0131n, yani bu san\u2019atlar\u0131n en son ustalar\u0131n\u0131n terc\u00fcme-i hal ve eserlerinden bahsedilecektir. G\u00f6r\u00fcl\u00fcyor ki, R\u0131fk\u0131 Mel\u00fcl\u2019\u00fcn, G\u00fczel Sanatlar Akademisi m\u00fcd\u00fcr\u00fcn\u00fcn teklifi \u00fczerine ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 i\u015f, b\u00fct\u00fcn bir milli san\u2019atlar k\u00fclliyat\u0131d\u0131r. Derhal s\u00f6yleyelim ki, gen\u00e7 alim, bu i\u015fi ba\u015farabilmek i\u00e7in laz\u0131m gelen, b\u00fct\u00fcn meziyetleri haizdir. Ayr\u0131ca da Topkap\u0131 Saray\u0131 vesikalar\u0131ndan ve koleksiyonlar\u0131ndan istifade etmenin kolayl\u0131\u011f\u0131na maliktir. Ve bu imkan sayesinde \u201cEnderun sanatkarlar\u0131\u201d isminde \u00e7ok m\u00fchim bir esere de ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r ki, birincisini itmam edecektir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cT\u00fcrk Tezyini San\u2019 atlar\u0131\u201d kitab\u0131 bitti\u011fi takdirde, sadece G\u00fczel Sanatlar Akademisi\u2019nin bu \u015fube talebesi son derece muhta\u00e7 olduklar\u0131 bir el kitab\u0131na nail olmayacaklar, ayn\u0131 zamanda eski T\u00fcrk san\u2019atlar\u0131 hakk\u0131nda ilk def\u2019a olarak bu mevzu\u2019un b\u00fct\u00fcn \u00e7er\u00e7evelerini dolduran ve meselelerini vuzuhla ortaya atan bir kitap kazanm\u0131\u015f olaca\u011f\u0131z. R\u0131fk\u0131 Mel\u00fcl\u2019e muvaffakiyetler dilerim.<\/p>\n\n\n\n<p>Ahmet Hamdi Tanp\u0131nar, <em>Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m Gibi<\/em>, Sayfa 434-438 (Al\u0131nt\u0131d\u0131r.)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<div class=\"tmnf_excerpt\"><p>Ge\u00e7en sene ne\u015fretti\u011fi \u201cAk\u015fehir T\u00fcrbe ve Mezarlar\u0131\u201d adl\u0131 eseriyle bize Anadolu\u2019 da T\u00fcrk tarihinin a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 en orijinal vesikalar\u0131n\u0131 tan\u0131tan R\u0131fk\u0131 Mel\u00fcl Meri\u00e7, bu sene de birinci fasik\u00fcl\u00fc G\u00fczel Sanatlar Akademisi ne\u015friyat\u0131 aras\u0131nda \u00e7\u0131kan \u201cT\u00fcrk Tezyini Sanatlar\u0131\u201d adl\u0131 eseriyle faydal\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmaya daha geni\u015f bir sahada devam ediyor. Bu \u00e7al\u0131\u015fmaya ne kadar te\u015fekk\u00fcr edilse yeridir. \u00c7\u00fcnk\u00fc &hellip;<\/p>\n<\/div>","protected":false},"author":7,"featured_media":8698,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_eb_attr":"","footnotes":"","_members_access_role":[],"_members_access_error":""},"categories":[88],"tags":[],"class_list":["post-8641","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-yazi"],"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/kendi-kendimize-dogru.png",1563,1250,false],"landscape":["https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/kendi-kendimize-dogru.png",1563,1250,false],"portraits":["https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/kendi-kendimize-dogru.png",1563,1250,false],"thumbnail":["https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/kendi-kendimize-dogru-150x120.png",150,120,true],"medium":["https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/kendi-kendimize-dogru-300x240.png",300,240,true],"large":["https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/kendi-kendimize-dogru-1024x819.png",1024,819,true],"1536x1536":["https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/kendi-kendimize-dogru-1536x1228.png",1536,1228,true],"2048x2048":["https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/kendi-kendimize-dogru.png",1563,1250,false],"codate_slider":["https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/kendi-kendimize-dogru-1563x1000.png",1563,1000,true],"codate_item":["https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/kendi-kendimize-dogru-550x350.png",550,350,true],"codate_item_vetical":["https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/kendi-kendimize-dogru-500x800.png",500,800,true],"codate_item_masonry":["https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/kendi-kendimize-dogru-550x440.png",550,440,true],"codate_blog":["https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/kendi-kendimize-dogru-417x340.png",417,340,true],"codate_single":["https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/kendi-kendimize-dogru-852x500.png",852,500,true],"codate_tabs":["https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/kendi-kendimize-dogru-90x90.png",90,90,true]},"rttpg_author":{"display_name":"editorYasin","author_link":"https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/author\/editoryasin"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/?cat=88\" rel=\"category\">Yaz\u0131<\/a>","rttpg_excerpt":"Ge\u00e7en sene ne\u015fretti\u011fi \u201cAk\u015fehir T\u00fcrbe ve Mezarlar\u0131\u201d adl\u0131 eseriyle bize Anadolu\u2019 da T\u00fcrk tarihinin a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 en orijinal vesikalar\u0131n\u0131 tan\u0131tan R\u0131fk\u0131 Mel\u00fcl Meri\u00e7, bu sene de birinci fasik\u00fcl\u00fc G\u00fczel Sanatlar Akademisi ne\u015friyat\u0131 aras\u0131nda \u00e7\u0131kan \u201cT\u00fcrk Tezyini Sanatlar\u0131\u201d adl\u0131 eseriyle faydal\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmaya daha geni\u015f bir sahada devam ediyor. Bu \u00e7al\u0131\u015fmaya ne kadar te\u015fekk\u00fcr edilse yeridir. \u00c7\u00fcnk\u00fc&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8641","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=8641"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8641\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8643,"href":"https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8641\/revisions\/8643"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/8698"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=8641"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=8641"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=8641"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}