{"id":8054,"date":"2026-04-17T15:04:49","date_gmt":"2026-04-17T11:34:49","guid":{"rendered":"https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/?p=8054"},"modified":"2026-04-18T02:23:41","modified_gmt":"2026-04-17T22:53:41","slug":"mehmet-kirtoruna-ne-okusak-diye-sorduk","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/?p=8054","title":{"rendered":"Mehmet K\u0131rtorun&#8217;a &#8220;Ne Okusak?&#8221; Diye Sorduk"},"content":{"rendered":"\n<p>Mehmet K\u0131rtorun\u2019a ne okusak diye sordu\u011fumuzda bizlere S\u00e2miha Ayverdi\u2019den Mesihpa\u015fa \u0130mam\u0131 kitab\u0131n\u0131 i\u015faret etti.<\/p>\n\n\n\n<p><em>Halis Efendi: Mesihpa\u015fa Camii&#8217;nin medrese e\u011fitimi alm\u0131\u015f, kuralc\u0131, sert ve sevgisiz imam\u0131 iken, muhacir k\u0131z\u0131 Hediye&#8217;ye duydu\u011fu a\u015fkla i\u00e7sel bir buhrana s\u00fcr\u00fcklenen roman\u0131n ba\u015f karakteridir.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>G\u00fcls\u00fcm Han\u0131m: Halis Efendi&#8217;nin hastal\u0131kl\u0131 ve \u00e7irkin bir yap\u0131ya sahip olmas\u0131na ra\u011fmen, kocas\u0131na kar\u015f\u0131 hi\u00e7bir kar\u015f\u0131l\u0131k beklemeden derin bir a\u015fk, sadakat ve fedakarl\u0131kla ba\u011fl\u0131 olan sessiz kar\u0131s\u0131d\u0131r.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Abdullah: Halis Efendi&#8217;nin T\u0131bbiye&#8217;de okuyan, maddeci ve Bat\u0131c\u0131 fikirleri benimseyerek babas\u0131n\u0131n temsil etti\u011fi Do\u011fulu\/geleneksel zihniyete isyan eden b\u00fcy\u00fck o\u011fludur.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Hediye: Balkan Harbi sonras\u0131 cami avlusuna s\u0131\u011f\u0131nan muhacirlerden olan ve s\u00f6yledi\u011fi yan\u0131k Rumeli t\u00fcrk\u00fcleriyle Halis Efendi&#8217;yi kendisine a\u015f\u0131k eden sar\u0131 sa\u00e7l\u0131, ince gen\u00e7 k\u0131zd\u0131r<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Sosyo-K\u00fclt\u00fcrel Y\u0131k\u0131m\u0131n \u0130\u00e7y\u00fcz\u00fc ve Derin Tezatlar<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Bu roman\u0131n ruhu, asl\u0131nda hepimizin bildi\u011fi o Do\u011fu ve Bat\u0131 aras\u0131ndaki yorgun gelgitlerden besleniyor. Abdullah&#8217;\u0131n (Mesihpa\u015fa \u0130mam\u0131) \u015farkta do\u011fmu\u015f bir garpl\u0131 oldu\u011funu, inan\u00e7 ve bilgi bak\u0131m\u0131ndan tamamen bat\u0131l\u0131 bir kimlik ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 hayk\u0131rarak babas\u0131na bayrak a\u00e7mas\u0131, bizlere Fatih-Harbiye&#8217;nin o keskin ideolojik ayr\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 f\u0131s\u0131ld\u0131yor. Evdeki o eski heybetini yitiren Halis Efendi (Mesihpa\u015fa \u0130mam\u0131); Naim Efendi&#8217;nin (Kiral\u0131k Konak) veya Ali R\u0131za Bey&#8217;in (Yaprak D\u00f6k\u00fcm\u00fc) kader orta\u011f\u0131 gibidir.<\/p>\n\n\n\n<p>Fakat Halis Efendi&#8217;nin (Mesihpa\u015fa \u0130mam\u0131) halini as\u0131l sars\u0131c\u0131 k\u0131lan nokta, sadece otorite kayb\u0131 ya\u015famas\u0131yla s\u0131n\u0131rl\u0131 kalm\u0131yor. Naim Efendi (Kiral\u0131k Konak), \u00e7\u00f6ken bir koca imparatorlu\u011fun ve de\u011fi\u015fen zaman\u0131n a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda ezilirken; Ali R\u0131za Bey (Yaprak D\u00f6k\u00fcm\u00fc), ge\u00e7im derdinin ve ahlaki erozyonun masum bir kurban\u0131 olarak kal\u0131yor. Halis Efendi&#8217;nin (Mesihpa\u015fa \u0130mam\u0131) \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc ise tamamen i\u00e7eriden, kendi elleriyle \u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc o so\u011fuk hapishaneden kaynaklan\u0131yor. Onun bu hazin sonu, sevgisizlikten ve kalbine bir t\u00fcrl\u00fc misafir edemedi\u011fi o kuru, \u015fekilci inanc\u0131ndan do\u011fuyor. Halis Efendi (Mesihpa\u015fa \u0130mam\u0131) d\u00fcr\u00fcst ve namuslu bir insan olsa da \u015fefkatten mahrumdur; ibadetlerini eksiksiz yerine getirse de i\u00e7inde gizli bir kibir ve haset b\u00fcy\u00fct\u00fcr. O, kendi manevi \u00e7\u00f6l\u00fcnde kaybolmu\u015f trajik bir fig\u00fcrd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>D\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fcn Psikolojik Merdivenleri<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Halis Efendi&#8217;nin (Mesihpa\u015fa \u0130mam\u0131) sadece bir baba olarak kalmay\u0131p bir din adam\u0131 kimli\u011fiyle de un ufak olmas\u0131, hayat\u0131na gen\u00e7 Hediye&#8217;nin (Mesihpa\u015fa \u0130mam\u0131) girmesiyle h\u0131z kazan\u0131yor. Hikayenin bu k\u0131sm\u0131, Bat\u0131 edebiyat\u0131ndaki o kat\u0131 din adamlar\u0131n\u0131n dramatik d\u00fc\u015f\u00fc\u015flerini hat\u0131rlatan sars\u0131c\u0131 bir yolculu\u011fa d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu yolun ilk basama\u011f\u0131, insan\u0131n kendi ger\u00e7e\u011fine g\u00f6zlerini kapad\u0131\u011f\u0131 o tehlikeli a\u015famad\u0131r. Hediye&#8217;yi (Mesihpa\u015fa \u0130mam\u0131) evine almay\u0131 i\u00e7ten i\u00e7e delicesine isteyen Halis Efendi (Mesihpa\u015fa \u0130mam\u0131), bu bedensel tutkuyu kendine bile s\u00f6ylemekten korkar. Pastoral Senfoni&#8217;deki(Andre Gide) rahibin, k\u00f6r bir gen\u00e7 k\u0131za duydu\u011fu ilgiyi merhamet maskesiyle \u00f6rtmesi gibi, Halis Efendi (Mesihpa\u015fa \u0130mam\u0131) de vicdan\u0131n\u0131 dini mazeretlerle susturur. Y\u00fcz\u00fcne ge\u00e7irdi\u011fi o sahte \u015fefkat maskesi, i\u00e7indeki f\u0131rt\u0131nay\u0131 gizleyen ince bir perdeden ibarettir.<\/p>\n\n\n\n<p>Lakin o perde bir g\u00fcn mutlaka y\u0131rt\u0131l\u0131r. Bast\u0131r\u0131lan duygular g\u00fcn y\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131kt\u0131k\u00e7a Halis Efendi o me\u015fhur cinnet ve isyan basama\u011f\u0131na ad\u0131m atar. Y\u0131llarca gururla ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 takva z\u0131rh\u0131, art\u0131k onu nefessiz b\u0131rakan bir deli g\u00f6mle\u011fidir. Claude Frollo&#8217;nun (Notre Dame&#8217;\u0131n Kamburu) Esmeralda&#8217;ya duydu\u011fu o y\u0131k\u0131c\u0131 tutku y\u00fcz\u00fcnden ahlaki dengesini kaybetmesi gibi; Halis Efendi (Mesihpa\u015fa \u0130mam\u0131) de \u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc inan\u00e7 duvarlar\u0131 aras\u0131nda s\u0131k\u0131\u015f\u0131p kalman\u0131n bedelini a\u011f\u0131r kabuslarla \u00f6der. R\u00fcyalar\u0131ndaki o h\u0131r\u00e7\u0131n bo\u011fu\u015fmalar, asl\u0131nda bir zihnin son \u00e7\u0131\u011fl\u0131klar\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Merdivenin sonu ise tam bir y\u0131k\u0131md\u0131r.AnatoleFrance\u2019inTais roman\u0131ndaki Pafn\u00fcs&#8217;\u00fcn t\u00fcm manevi birikimini bir a\u015fk u\u011fruna terk edip ger\u00e7e\u011fiyle y\u00fczle\u015fti\u011finde parampar\u00e7a olmas\u0131 gibi, Halis Efendide o b\u00fcy\u00fck enkaz\u0131n alt\u0131nda kal\u0131r. Hediye&#8217;ye duydu\u011fu hislerin kar\u015f\u0131l\u0131ks\u0131z kalmas\u0131yla o koca takva maskesi yere d\u00fc\u015fer. Art\u0131k kar\u015f\u0131m\u0131zda ne heybetli bir Osmanl\u0131 babas\u0131 ne de hu\u015fu i\u00e7indeki o Mesihpa\u015fa \u0130mam\u0131 vard\u0131r; sadece kendi ruhsal iflas\u0131yla ba\u015f ba\u015fa kalm\u0131\u015f yorgun bir adam durur.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Felsefi Kubbe: Marangoz Tahir ve Hakiki A\u015fk<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>S\u00e2miha Ayverdi, t\u00fcm bu y\u0131k\u0131m\u0131 ve psikolojik iflas\u0131, roman\u0131n en huzurlu karakteri olan Marangoz Tahir \u00fczerinden muazzam bir sevgi kubbesiyle birbirine ba\u011fl\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p>Halis Efendi&#8217;nin hem ailesine kar\u015f\u0131 hem de kendi i\u00e7ine kar\u015f\u0131 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 bu b\u00fcy\u00fck bozgunun tek bir sebebi vard\u0131r: Marangoz Tahir&#8217;deki o s\u0131n\u0131rs\u0131z, hesaps\u0131z sevgiden mahrum kalmas\u0131. Tahir, t\u00fcm kat\u0131 kurallar\u0131 a\u015fm\u0131\u015f ve as\u0131l olan a\u015fka ula\u015fm\u0131\u015f bir g\u00f6n\u00fcl adam\u0131d\u0131r. Sokaktaki sahipsiz kedilere bile g\u00f6sterdi\u011fi o derin merhamet, Halis Efendi&#8217;nin \u015fekilci kibrine vurulmu\u015f en zarif tokat gibidir. Ger\u00e7ek ilim, insan\u0131 makinele\u015fmekten kurtaran ve do\u011frudan ilahi a\u015fka ba\u011flayan o g\u00f6n\u00fcl bilgisi de\u011fil midir? Halis Efendi bunca dini bilgisine ra\u011fmen sevgisizli\u011fin karanl\u0131\u011f\u0131nda bo\u011fulurken; kalbini evrensel bir a\u015fka a\u00e7an Tahir, arad\u0131\u011f\u0131m\u0131z o as\u0131l huzuru bizlere g\u00f6sterir.<\/p>\n\n\n\n<p>Mesihpa\u015fa \u0130mam\u0131, tozlu raflarda unutulmu\u015f bir mazi \u00f6zlemi olman\u0131n fersah fersah \u00f6tesinde, bug\u00fcn\u00fcn yaral\u0131 kalbine g\u00f6nderilmi\u015f m\u00fch\u00fcrl\u00fc bir mektup h\u00fckm\u00fcndedir. Bu sat\u0131rlar bizleri modern zamanlar\u0131n o en sinsi maraz\u0131yla, yani dilin s\u00f6yledi\u011fi ile g\u00f6nl\u00fcn ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 aras\u0131ndaki o u\u00e7suz bucaks\u0131z u\u00e7urumla y\u00fczle\u015ftiriyor. E\u011fer hayat\u0131n kandilini a\u015fkla ve samimiyetle tutu\u015fturmazsak, insan\u0131n kendi i\u00e7 saray\u0131nda nas\u0131l bir harabeye d\u00f6n\u00fc\u015fece\u011fini ruhumuza nak\u015feden sars\u0131c\u0131 bir ihtarname niteli\u011fi ta\u015f\u0131yor bu eser.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<div class=\"tmnf_excerpt\"><p>Mehmet K\u0131rtorun\u2019a ne okusak diye sordu\u011fumuzda bizlere S\u00e2miha Ayverdi\u2019den Mesihpa\u015fa \u0130mam\u0131 kitab\u0131n\u0131 i\u015faret etti. Halis Efendi: Mesihpa\u015fa Camii&#8217;nin medrese e\u011fitimi alm\u0131\u015f, kuralc\u0131, sert ve sevgisiz imam\u0131 iken, muhacir k\u0131z\u0131 Hediye&#8217;ye duydu\u011fu a\u015fkla i\u00e7sel bir buhrana s\u00fcr\u00fcklenen roman\u0131n ba\u015f karakteridir. G\u00fcls\u00fcm Han\u0131m: Halis Efendi&#8217;nin hastal\u0131kl\u0131 ve \u00e7irkin bir yap\u0131ya sahip olmas\u0131na ra\u011fmen, kocas\u0131na kar\u015f\u0131 hi\u00e7bir kar\u015f\u0131l\u0131k &hellip;<\/p>\n<\/div>","protected":false},"author":7,"featured_media":8062,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_eb_attr":"","footnotes":""},"categories":[85],"tags":[],"class_list":["post-8054","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-okudedi"],"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Mehmet-Kirtorun.png",1563,1250,false],"landscape":["https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Mehmet-Kirtorun.png",1563,1250,false],"portraits":["https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Mehmet-Kirtorun.png",1563,1250,false],"thumbnail":["https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Mehmet-Kirtorun-150x120.png",150,120,true],"medium":["https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Mehmet-Kirtorun-300x240.png",300,240,true],"large":["https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Mehmet-Kirtorun-1024x819.png",1024,819,true],"1536x1536":["https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Mehmet-Kirtorun-1536x1228.png",1536,1228,true],"2048x2048":["https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Mehmet-Kirtorun.png",1563,1250,false],"codate_slider":["https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Mehmet-Kirtorun-1563x1000.png",1563,1000,true],"codate_item":["https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Mehmet-Kirtorun-550x350.png",550,350,true],"codate_item_vetical":["https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Mehmet-Kirtorun-500x800.png",500,800,true],"codate_item_masonry":["https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Mehmet-Kirtorun-550x440.png",550,440,true],"codate_blog":["https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Mehmet-Kirtorun-417x340.png",417,340,true],"codate_single":["https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Mehmet-Kirtorun-852x500.png",852,500,true],"codate_tabs":["https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Mehmet-Kirtorun-90x90.png",90,90,true]},"rttpg_author":{"display_name":"editorYasin","author_link":"https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/author\/editoryasin"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/?cat=85\" rel=\"category\">Oku Dedi<\/a>","rttpg_excerpt":"Mehmet K\u0131rtorun\u2019a ne okusak diye sordu\u011fumuzda bizlere S\u00e2miha Ayverdi\u2019den Mesihpa\u015fa \u0130mam\u0131 kitab\u0131n\u0131 i\u015faret etti. Halis Efendi: Mesihpa\u015fa Camii&#8217;nin medrese e\u011fitimi alm\u0131\u015f, kuralc\u0131, sert ve sevgisiz imam\u0131 iken, muhacir k\u0131z\u0131 Hediye&#8217;ye duydu\u011fu a\u015fkla i\u00e7sel bir buhrana s\u00fcr\u00fcklenen roman\u0131n ba\u015f karakteridir. G\u00fcls\u00fcm Han\u0131m: Halis Efendi&#8217;nin hastal\u0131kl\u0131 ve \u00e7irkin bir yap\u0131ya sahip olmas\u0131na ra\u011fmen, kocas\u0131na kar\u015f\u0131 hi\u00e7bir kar\u015f\u0131l\u0131k&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8054","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=8054"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8054\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8056,"href":"https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8054\/revisions\/8056"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/8062"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=8054"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=8054"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=8054"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}