{"id":7479,"date":"2026-03-16T03:07:17","date_gmt":"2026-03-15T23:37:17","guid":{"rendered":"https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/?p=7479"},"modified":"2026-03-16T03:07:19","modified_gmt":"2026-03-15T23:37:19","slug":"haldun-taner-halit-ziya-bir-usta-idi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/?p=7479","title":{"rendered":"Haldun Taner: Halit Ziya Bir Usta \u0130di"},"content":{"rendered":"\n<p>Politika ortada oynanan bir oyundur. Politikac\u0131lar hep projekt\u00f6r alt\u0131nda, g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde insanlard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Giyim ku\u015famlar\u0131na, d\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fcmlerine \u00f6zen g\u00f6stermelerini do\u011fal kar\u015f\u0131lar\u0131z. Kitleyi, kalabal\u0131\u011f\u0131, se\u00e7meni etkileyici g\u00f6r\u00fcn\u00fcmle de avlamak, ya da elde tutmak mesleklerinin icab\u0131d\u0131r. D\u00fc\u015f\u00fcn adamlar\u0131, sanat\u00e7\u0131lar b\u00f6yle tezg\u00e2htarl\u0131\u011fa pek tenezz\u00fcl etmezler. Olduklar\u0131 gibi g\u00f6r\u00fcnmekten \u00e7ekinmezler. D\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fcm ve poz yerine eserlerinin, fikirlerinin i\u00e7eri\u011finden olu\u015fan manevi karizmalar\u0131 ile yetinmeyi ye\u011f g\u00f6r\u00fcrler.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu, elbet onlar\u0131n \u015fan\u0131na daha yara\u015f\u0131r. Ama bu demek de\u011fildir ki, avantajl\u0131 bir imaj o alanda da sahibine yararl\u0131 olmaz.<\/p>\n\n\n\n<p>Halit Ziya U\u015fakl\u0131gil, i\u015fte b\u00f6yle kal\u0131p k\u0131yafeti bak\u0131m\u0131ndan da ad\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131na ille bir \u00fcstat s\u0131fat\u0131 kondurmadan edemedi\u011fimiz sayg\u0131n g\u00f6r\u00fcn\u00fcm sahibi ediplerimizden biridir. Orada burada \u00e7\u0131kan resimleri de Bat\u0131\u2019n\u0131n durmu\u015f oturmu\u015f usta ediplerini and\u0131r\u0131r. Ya, elinde eldivenler, g\u00fcl dallar\u0131n\u0131n kuru yapraklar\u0131n\u0131 ay\u0131kl\u0131yordur, ya bah\u00e7esindeki has\u0131r bir koltu\u011fa yaslanm\u0131\u015f, bir kitap okuyordur, ya da sedef kakmal\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck bir masada bir \u015feyler not ediyordur. O d\u00f6nemin edebiyat\u0131nda belli ba\u015fl\u0131 iki \u201cgrand seigneur\u201d vard\u0131r. \u015eiirde monokllu, b\u00fcy\u00fckel\u00e7i tav\u0131rl\u0131 Abd\u00fclhak Hamit, romanda beyaz b\u0131y\u0131kl\u0131, vakur bak\u0131\u015fl\u0131 Halit Ziya.<\/p>\n\n\n\n<p>Bizde yeni say\u0131lan ve bu laf bocalamas\u0131ndan \u00e7\u0131kamayan, y\u00fczeyde anlat\u0131lar halkas\u0131n\u0131 pek a\u015famayan roman t\u00fcr\u00fcne Mai ve Siyah\u2019la, A\u015fk-\u0131 Memnu ile, K\u0131r\u0131k Hayatlar\u2019la derli toplu, tahlil ve tasvirli, sa\u011flam kurgulu ilk \u00f6rnekleri o vermi\u015fti. Vaka icad\u0131, \u015fah\u0131s yaratma, ki\u015filerin i\u00e7-d\u00fc\u015f\u00fcnceleriyle \u00f6zde\u015fle\u015fme, ruh \u00e7\u00f6z\u00fcmlemelerine e\u011filme gibi roman sanat\u0131n\u0131n belli niteliklerini T\u00fcrk okuyucusu ilkin onun eserlerinde \u00f6\u011frendi denebilir. Tevfik Fikret nas\u0131l Servet-i F\u00fcnun edebiyat\u0131n\u0131n \u015fiirdeki simgesi ise, Halit Ziya da nesirdeki simgesidir. Dilinin a\u011fdal\u0131 ve terkipli olu\u015funu zaman onun y\u00fcz\u00fcne vurmadan \u00f6nce, \u201cbu m\u00fczeyyen \u00fcsl\u00fbb\u201d, o devrin gustosunda ayr\u0131 bir meziyet gibi alk\u0131\u015flan\u0131yordu.<\/p>\n\n\n\n<p>Teknik bak\u0131mdan Balzac\u2019\u0131n Paul Bourget\u2019nin etkisi a\u015fik\u00e2rd\u0131r. Goncourt karde\u015flerin yaz\u0131m metotlar\u0131n\u0131 benimsedi\u011fi anla\u015f\u0131l\u0131r. Genel olarak bildi\u011fi \u00e7evreleri ve kendi dalga uzunlu\u011fundaki ayd\u0131n tipleri \u00e7izer.<\/p>\n\n\n\n<p>Asl\u0131nda bunlar\u0131n o zaman\u0131n ayd\u0131n okuyucular\u0131 ile pek ortak yan\u0131 yoktur. Bu romanlardaki a\u015fk, bireysel mutluluk ve mutsuzluklar toplum k\u00f6keninden \u00e2deta soyutlanm\u0131\u015f gibi i\u015flenir.<\/p>\n\n\n\n<p>Halit Ziya U\u015fakl\u0131gil, hik\u00e2yeler de yazm\u0131\u015ft\u0131r. Romanlar\u0131 ayd\u0131nlar aras\u0131nda ge\u00e7erken, k\u00fc\u00e7\u00fck hik\u00e2yelerin kahramanlar\u0131, nedense, hep k\u00fc\u00e7\u00fck insanlar olmu\u015ftur. Bir ahretlik k\u0131z, bir bah\u00e7\u0131van, emektar bir halay\u0131k, vb. Bunlarda da \u00fcstad\u0131n bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131, tuzu kuru platonik bir sevecenlikten \u00f6teye pek gitmez.<\/p>\n\n\n\n<p>Halit Ziya U\u015fakl\u0131gil Cumhuriyet\u2019ten sonra Ye\u015filk\u00f6y\u2019deki k\u00f6\u015fk\u00fcne \u00e7ekilmi\u015fti. Arada gazetelere yaz\u0131lar yolluyor ve an\u0131lar\u0131n\u0131 yaz\u0131yordu. \u201cK\u0131rk Y\u0131l\u201d, \u201cSaray ve \u00d6tesi\u201d \u201cBir Ac\u0131 Hik\u00e2ye\u201d ad\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131n an\u0131 kitaplar\u0131 ayr\u0131nt\u0131l\u0131 g\u00f6zlemler, ince tahlillerle doludur.<\/p>\n\n\n\n<p>Ben kendisini bir kere g\u00f6rmek f\u0131rsat\u0131n\u0131 buldum. 1932\u2019de idi. \u00d6\u011frenci Cemiyeti Ba\u015fkan\u0131 olan Cihat Baban, onu bir sohbet konu\u015fmas\u0131 i\u00e7in Galatasaray\u2019a davet etmi\u015fti. Hava g\u00fczel oldu\u011fu i\u00e7in, bah\u00e7eden toplayabildi\u011fimiz on, on iki ki\u015fi ile kar\u015f\u0131s\u0131na oturmu\u015ftuk. Bize, b\u00fcy\u00fcklerle e\u015f de\u011fer muamele eden bu nazik adam, \u201cNe konu\u015fmam\u0131 istersiniz?\u201d diye sordu. Nutkumuz tutulmu\u015ftu. Necdet Sander \u2013ki okulun edebiyat\u00e7\u0131s\u0131 say\u0131l\u0131rd\u0131- \u201cTenkitten bahis buyursan\u0131z?\u201d dedi. \u00dcstat tenkit \u00fczerine konu\u015ftu. Bir c\u00fcmlesi h\u00e2l\u00e2 hat\u0131r\u0131mda, \u201cUsta sihirbaz\u0131n parmak u\u00e7lar\u0131 o kadar hassast\u0131r ki, bir iskambil k\u00e2\u011f\u0131d\u0131n\u0131 tersinden tutup \u00f6ndeki resimlere el de\u011fdirir de\u011fdirmez kupa sekizlisi yahut ma\u00e7a ikilisi diye te\u015fhis eder. \u0130\u015fte i\u015finin ehli m\u00fcnekkit de b\u00f6yledir\u201d demi\u015fti. \u201cEline ald\u0131\u011f\u0131 eserin bir sahifesini okumakla mahiyetini te\u015fhis eder, notunu verir.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Bak\u0131n, \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn \u00fcst\u00fcnden k\u0131rk y\u0131l ge\u00e7mi\u015f. Halit Ziya U\u015fakl\u0131gil, sosyal boyuttan yoksun da olsalar, unutulmaz kahramanlar \u00e7izmi\u015f, T\u00fcrk roman\u0131na yap\u0131 bak\u0131m\u0131ndan bir merhale katettirmi\u015f ve Yakup<\/p>\n\n\n\n<p>Kadri\u2019lere, Ahmet Hamdi\u2019lere, Kemal Tahir\u2019lere yol a\u00e7m\u0131\u015f bir usta idi. K\u0131rk\u0131nc\u0131 \u00f6l\u00fcm y\u0131l\u0131nda kendisini sayg\u0131yla anar\u0131z.<\/p>\n\n\n\n<p>(Haldun Taner \/ 31 Mart 1985 \/ Milliyet)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<div class=\"tmnf_excerpt\"><p>Politika ortada oynanan bir oyundur. Politikac\u0131lar hep projekt\u00f6r alt\u0131nda, g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde insanlard\u0131r. Giyim ku\u015famlar\u0131na, d\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fcmlerine \u00f6zen g\u00f6stermelerini do\u011fal kar\u015f\u0131lar\u0131z. Kitleyi, kalabal\u0131\u011f\u0131, se\u00e7meni etkileyici g\u00f6r\u00fcn\u00fcmle de avlamak, ya da elde tutmak mesleklerinin icab\u0131d\u0131r. D\u00fc\u015f\u00fcn adamlar\u0131, sanat\u00e7\u0131lar b\u00f6yle tezg\u00e2htarl\u0131\u011fa pek tenezz\u00fcl etmezler. Olduklar\u0131 gibi g\u00f6r\u00fcnmekten \u00e7ekinmezler. D\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fcm ve poz yerine eserlerinin, fikirlerinin i\u00e7eri\u011finden olu\u015fan manevi &hellip;<\/p>\n<\/div>","protected":false},"author":7,"featured_media":7480,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_eb_attr":"","footnotes":""},"categories":[96],"tags":[],"class_list":["post-7479","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-elestiri"],"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/1541275815_halit-ziya-usakligil.jpg",770,480,false],"landscape":["https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/1541275815_halit-ziya-usakligil.jpg",770,480,false],"portraits":["https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/1541275815_halit-ziya-usakligil.jpg",770,480,false],"thumbnail":["https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/1541275815_halit-ziya-usakligil-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/1541275815_halit-ziya-usakligil-300x187.jpg",300,187,true],"large":["https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/1541275815_halit-ziya-usakligil.jpg",770,480,false],"1536x1536":["https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/1541275815_halit-ziya-usakligil.jpg",770,480,false],"2048x2048":["https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/1541275815_halit-ziya-usakligil.jpg",770,480,false],"codate_slider":["https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/1541275815_halit-ziya-usakligil.jpg",770,480,false],"codate_item":["https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/1541275815_halit-ziya-usakligil-550x350.jpg",550,350,true],"codate_item_vetical":["https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/1541275815_halit-ziya-usakligil-500x480.jpg",500,480,true],"codate_item_masonry":["https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/1541275815_halit-ziya-usakligil-550x343.jpg",550,343,true],"codate_blog":["https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/1541275815_halit-ziya-usakligil-417x340.jpg",417,340,true],"codate_single":["https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/1541275815_halit-ziya-usakligil.jpg",770,480,false],"codate_tabs":["https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/1541275815_halit-ziya-usakligil-90x90.jpg",90,90,true]},"rttpg_author":{"display_name":"editorYasin","author_link":"https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/author\/editoryasin"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/?cat=96\" rel=\"category\">Ele\u015ftiri<\/a>","rttpg_excerpt":"Politika ortada oynanan bir oyundur. Politikac\u0131lar hep projekt\u00f6r alt\u0131nda, g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde insanlard\u0131r. Giyim ku\u015famlar\u0131na, d\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fcmlerine \u00f6zen g\u00f6stermelerini do\u011fal kar\u015f\u0131lar\u0131z. Kitleyi, kalabal\u0131\u011f\u0131, se\u00e7meni etkileyici g\u00f6r\u00fcn\u00fcmle de avlamak, ya da elde tutmak mesleklerinin icab\u0131d\u0131r. D\u00fc\u015f\u00fcn adamlar\u0131, sanat\u00e7\u0131lar b\u00f6yle tezg\u00e2htarl\u0131\u011fa pek tenezz\u00fcl etmezler. Olduklar\u0131 gibi g\u00f6r\u00fcnmekten \u00e7ekinmezler. D\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fcm ve poz yerine eserlerinin, fikirlerinin i\u00e7eri\u011finden olu\u015fan manevi&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7479","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7479"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7479\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7481,"href":"https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7479\/revisions\/7481"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/7480"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7479"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7479"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7479"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}