G\u00fc\u00e7l\u00fcklere, bir ba\u015f\u0131na da olsa, kar\u015f\u0131 koyan insan kuvvetli insan olmal\u0131. Ben bunu yaln\u0131z kal\u0131p da \u00fcmitsizlik i\u00e7inde oldu\u011fumu hissetti\u011fim anlarda daha iyi anlad\u0131m. Bununla beraber, senelerden beri, o kadar \u00e7ok zamanlar yaln\u0131z kald\u0131m ki bu hale adeta al\u0131\u015f\u0131r, hatta \u2013kuvvetli olman\u0131n gururunu duyabilmek i\u00e7in\u2013 zaman zaman yaln\u0131zl\u0131\u011f\u0131 arar oldum. \u015eu anda gurur diye isimlendirdi\u011fim bu his ba\u015flang\u0131\u00e7ta bir avunma yolu idi. Hayatlar\u0131n\u0131n, benim gibi, \u0131st\u0131rapla dolu oldu\u011funu sananlar, buna benzer bir s\u00fcr\u00fc avunma \u00e7areleri bulmu\u015flard\u0131r. Bu \u00e7areler, o yaln\u0131z kalm\u0131\u015f insanlar\u0131n, yaln\u0131zl\u0131k anlar\u0131ndaki arkada\u015flar\u0131d\u0131r. Hayat\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131nda, hatta s\u0131ras\u0131nda \u00f6l\u00fcm\u00fcn kar\u015f\u0131s\u0131nda, ancak bu arkada\u015flar\u0131n yard\u0131m\u0131 ile tutunabiliriz. Benim, yukar\u0131da bahsetti\u011fim gurura benzer, birka\u00e7 arkada\u015f\u0131m daha var. Vakit olsa da sizinle, onlar hakk\u0131nda konu\u015fabilsem. Ne iyi olur! Ama, Garip i\u00e7in yazaca\u011f\u0131m bir yaz\u0131da i\u015fi dertle\u015fme\u011fe d\u00f6kersem belki de bana k\u0131zars\u0131n\u0131z. Onun i\u00e7in, size \u015fimdilik, bunlar\u0131n yaln\u0131z bir tanesinden bahsedeyim.<\/p>\n\n\n\n
\u201cHi\u00e7bir yapt\u0131\u011f\u0131mdan pi\u015fman olmayaca\u011f\u0131m.\u201d diye bir karar vermi\u015fli\u011finiz var m\u0131d\u0131r? Benim vard\u0131r. \u00c7ok da faydas\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fcm. Bundan bir hayli zaman evvel b\u00f6yle bir karar vermemi\u015f olsayd\u0131m, \u00fcz\u00fcnt\u00fcl\u00fc g\u00fcnlerimin say\u0131s\u0131 muhakkak ki daha fazla olurdu. Bu arada \u201c1941 senesinde Garip adl\u0131 bir kitap ne\u015fretmi\u015fim\u201d diye d\u00f6\u011f\u00fcn\u00fcr durur, hele onun yeniden bas\u0131lmas\u0131na d\u00fcnyada raz\u0131 olamazd\u0131m. Garip yeniden bas\u0131l\u0131rken, i\u00e7imde b\u00f6ylece \u201cyi\u011fitlik bende kals\u0131n\u201d dermi\u015fim gibi bir his var. \u015eiirdeki garip mefhumu \u00fczerinde bug\u00fcn bir yaz\u0131 yazma\u011fa kalksam herhalde ayn\u0131 \u015feyleri yazmam. Ama, bundan dolay\u0131 kim beni haks\u0131z bulabilir? Onlar\u0131 be\u015f sene evvel yazm\u0131\u015ft\u0131m. Be\u015f sene sonra da ayn\u0131 \u015feyleri s\u00f6yleyecek olduktan sonra ne diye ya\u015fad\u0131m? O g\u00fcnden \u00f6lseydim olmaz m\u0131yd\u0131? 1941 senesinde s\u00f6ylediklerim, 1616 senesinde 52 ya\u015f\u0131nda iken \u00f6len Shakespeare\u2019in, 377 ya\u015f\u0131nda s\u00f6ylemesi laz\u0131m gelen s\u00f6zlerdi. Ayn\u0131 \u015fekilde, bundan y\u00fcz sene sonra ya\u015fayacak bir \u015fairin s\u00f6zleri de benim y\u00fcz otuz bir ya\u015f\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcnece\u011fim \u015feyleri anlatmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Bir olu\u015f, bir kendimize geli\u015f devrindeyiz. Dilimizin, g\u00fcnden g\u00fcne bile, ne kadar de\u011fi\u015fti\u011fini fark etmiyorsan\u0131z benim bir bu yaz\u0131ma, bir de o zamanlar ne\u015fretti\u011fim Garip\u2019e bak\u0131n. G\u00f6receksiniz ki fark \u00e7ok b\u00fcy\u00fck. Bu fark\u0131n b\u00fct\u00fcn g\u00fcnah\u0131n\u0131 sak\u0131n benim omuzlar\u0131ma y\u00fcklemeyin; ayn\u0131 tecr\u00fcbeyi, ba\u015fka muharrirlerin yaz\u0131lar\u0131 \u00fczerinde de tekrarlay\u0131n; i\u015fin, de\u011fi\u015fen, daha ileriye, daha g\u00fczele giden bir cemiyetin i\u015fi oldu\u011funu anlars\u0131n\u0131z. Bu gidi\u015fe ayak uyduramam\u0131\u015f insanlarla da kar\u015f\u0131la\u015fman\u0131z kabil. Ama her ileriye gidi\u015fte bir s\u00fcr\u00fc d\u00f6k\u00fcnt\u00fc b\u0131rakm\u0131yor, bir s\u00fcr\u00fc fire vermiyor muyuz? Hatta, \u00e7ok kere, o d\u00f6k\u00fcnt\u00fcler ayaklar\u0131m\u0131za tak\u0131l\u0131p bizim de yolumuzda y\u00fcr\u00fcmemize engel olmuyorlar m\u0131?
Yazd\u0131k\u00e7a fark ediyorum; Garip\u2019in m\u00fcdafaas\u0131na kalk\u0131\u015fm\u0131\u015f gibi bir halim var. Garip\u2019i kimseye kar\u015f\u0131 de\u011fil, kendime kar\u015f\u0131 m\u00fcdafaa etmek isterim. Bunun, etraf\u0131m\u0131 hi\u00e7e say\u0131\u015f\u0131mdan geldi\u011fini de sanmay\u0131n. Garip\u2019i ba\u015fkalar\u0131ndan evvel kendime kar\u015f\u0131 m\u00fcdafaa etmek isteyi\u015fim, ondaki kusurlar\u0131, ba\u015fkalar\u0131ndan \u00e7ok, kendim bildi\u011fim i\u00e7indir. \u201cBenden ba\u015fka bilen yoktur\u201d demi\u015f gibi de olmayay\u0131m; ba\u015fkalar\u0131ndan kast\u0131m kitab\u0131m hakk\u0131nda s\u00f6z s\u00f6ylemi\u015f olanlard\u0131r. Bunlar\u0131n i\u00e7inde, \u00fczerinde durulma\u011fa de\u011fer, bir tek tenkit yaz\u0131s\u0131 hat\u0131rl\u0131yorum. O tenkidi yazan zat, fikirlerine ger\u00e7ekten inand\u0131\u011f\u0131m bir dostumdu. Cemiyete ba\u011fl\u0131 bir sanat\u0131n, ferdin ruhi hayat\u0131yla ilgilenemeyece\u011fini s\u00f6yl\u00fcyordu. Ben ferdin ruhi hayat\u0131n\u0131n cemiyetten b\u00fcsb\u00fct\u00fcn ayr\u0131 bir hadise oldu\u011funu ileri s\u00fcrmemi\u015ftim ki. Yoksa o dostum mu i\u015fi b\u00f6yle telakki ediyor? Etmemesi laz\u0131m. \u00c7\u00fcnk\u00fc z\u0131t nazariyelerin benim kadar uzla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 olmayan taraftarlar\u0131 bile, s\u0131ras\u0131nda, kendi fikirlerini kar\u015f\u0131 taraf\u0131n iddialar\u0131yla tamaml\u0131yorlar. Mesela hi\u00e7bir Freud\u2019c\u00fc yoktur ki \u015fuuralt\u0131na itilen temay\u00fcllerin oraya cemiyetler taraf\u0131ndan itildi\u011fini, dolay\u0131s\u0131yla \u015fuuralt\u0131 dedi\u011fimiz \u00e2lemin meydana gelmesinde cemiyetin pek b\u00fcy\u00fck bir pay\u0131 oldu\u011funu kabul etmesin. O zaman s\u00f6ylememi\u015fsem \u015fimdi s\u00f6yleyeyim; \u015fuuralt\u0131\u2019m bir varl\u0131k de\u011fil, bir fikrin izah i\u00e7in ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f bir mefhum diye kabul ediyorum.<\/p>\n\n\n\n
Bu bahsi derinle\u015ftirmek isterdim. Ama s\u00f6yleyece\u011fim s\u00f6zlerin \u00e2limane olmas\u0131ndan korkuyorum. \u015eiir hakk\u0131nda \u00e2limane olmadan da s\u00f6ylenebilecek s\u00f6zler var. Fakat Garip\u2019i yazd\u0131\u011f\u0131m zaman, daha ziyade, garipli\u011fin nereden geldi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015f, \u015fiirin k\u0131ymetleri \u00fczerinde o kadar durmam\u0131\u015ft\u0131m. Ger\u00e7i o k\u0131ymetleri, o vakitler, pek de bilmiyordum ya. Ama bug\u00fcn \u00f6yle de\u011fil. \u015eiir \u00fczerinde hem tecr\u00fcbem fazla, hem bilgim. Bununla beraber o tecr\u00fcbeleri, o bilgileri anlatmak bana, \u015fu anda, o g\u00fcnk\u00fcnden daha g\u00fc\u00e7 g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Daha do\u011frusu, anlat\u0131lmas\u0131ndan ziyade, anla\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131n g\u00fc\u00e7 olaca\u011f\u0131n\u0131 san\u0131yorum. Ho\u015f, b\u00f6yle olmasa da, s\u00f6yleyece\u011fim s\u00f6zler neye yarayacak bilmem. Fikir tarihi, bir fikir madrabazl\u0131\u011f\u0131 tarihinden ba\u015fka bir \u015fey de\u011fil. Bug\u00fcne gelinceye kadar bir s\u00fcr\u00fc \u015feyler s\u00f6ylenmi\u015f. Ama, ger\u00e7ek olarak ne s\u00f6ylenmi\u015f? Bir aral\u0131k, bir arkada\u015f\u0131m \u201cSanat bahislerinde aksini ispat edemeyece\u011fim mesele yoktur\u201d demi\u015fti. Aksi ispat edilemeyecek mesele yoktur demek ispat edilecek mesele yoktur demektir. Mademki ispat edilecek mesele yok; ne diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor, ne diye konu\u015fuyor, ne diye yaz\u0131yoruz? Sanattan bahsetmek de, sanatla u\u011fra\u015fmak gibi, ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz, \u015fifa bulmaz bir hastal\u0131k m\u0131 yoksa?<\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n\n\n\n
Orhan Veli\u2019nin Garip\u2019in 1945\u2019teki geni\u015fletilmi\u015f ikinci bask\u0131s\u0131 i\u00e7in kaleme ald\u0131\u011f\u0131 yaz\u0131 (Al\u0131nt\u0131d\u0131r.)<\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u201cHi\u00e7bir yapt\u0131\u011f\u0131mdan pi\u015fman olmayaca\u011f\u0131m.\u201d diye bir karar vermi\u015fli\u011finiz var m\u0131d\u0131r<\/p>\n<\/div>","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"elementor_theme","format":"standard","meta":{"_eb_attr":"","footnotes":""},"categories":[88],"tags":[],"class_list":["post-6827","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-yazi"],"rttpg_featured_image_url":null,"rttpg_author":{"display_name":"marascol.adm21@gmail.com","author_link":"https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/author\/marascol-adm21gmail-com"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"Yaz\u0131<\/a>","rttpg_excerpt":"\u201cHi\u00e7bir yapt\u0131\u011f\u0131mdan pi\u015fman olmayaca\u011f\u0131m.\u201d diye bir karar vermi\u015fli\u011finiz var m\u0131d\u0131r","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6827","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6827"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6827\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7584,"href":"https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6827\/revisions\/7584"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6827"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6827"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yazinulkesi.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6827"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}